Month: October 2010

Για να διασχίσεις τη θάλασσα…

Στις 20 Οκτωβρίου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε με ψήφισμά του τη θεσμοθέτηση της υποχρεωτικής γονικής άδειας δύο εβδομάδων με πλήρεις απολαβές και όρισε την υποχρεωτική άδεια μητρότητας από 14 -20 εβδομάδες με πλήρεις απολαβές.
Θεωρώ ότι η πιο πάνω απόφαση είναι ίσως η σημαντικότερη πολιτική απόφαση που έχει λάβει το Ευρωκοινοβούλιο φέτος. Εννοώντας ότι επηρεάζει τις ζωές μεγάλου αριθμού Ευρωπαίων πολιτών και αλλάζει το κοινωνικό πρόσωπο ολόκληρης της Ευρώπης.

Η απόφαση του ευρωκοινοβουλίου δεν απασχόλησε σχεδόν κανέναν εγχώριο παράγοντα, πλην, ελαχίστων εξαιρέσεων. Στην Κυπριακή Δημοκρατία του 2010, θέματα όπως οι νέοι, οι γυναίκες, η έρευνα, η υγεία, τα ναρκωτικά και το περιβάλλον –δυστυχώς- θεωρούνται ακόμη θέματα χαμηλής πολιτικής. Κυριαρχεί η γενικευμένη πεποίθηση ότι δεν είναι αρκετά σημαντικά. Ιδιαίτερα θέματα φύλου και πολιτικές για τη συμφιλίωση της οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής είναι ψιλά γράμματα.

Ζούμε σε μια κοινωνία στην οποία οι πολιτικοί της έχουν «ανδρωθεί» σε γάμους, κηδείες, δοξολογίες, εθνικά μνημόσυνα και γήπεδα!

Το κοινωνικό φύλο της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι πενηντάρης, μικρομεσαίος, συντηρητικός άντρας. Οι μετανάστες, οι νέοι και οι γυναίκες απουσιάζουν εντελώς. Οι «μειονοτικές» αυτές ομάδες, παρουσιάζονται μόνο επιλεκτικά, εκεί όπου θέλουμε να δείξουμε τον ψευδο-προοδευτισμό μας, να αναδειχθούμε επικοινωνιακά ως δήθεν σύγχρονοι και Ευρωπαίοι. Έτσι, τα παιδιά των μεταναστών διανθίζουν τη σκηνή των εκδηλώσεων για τα πενηντάχρονα της Δημοκρατίας σαν λαμπάκια σε χριστουγεννιάτικο δέντρο, ενώ το πρωί στο σχολείο τους είναι θύματα ρατσισμού και εκφοβισμού. Η Κύπρια γυναίκα Επίτροπος αποτελεί το καλό και σύγχρονο πρόσωπο της Κ.Δ. στην Ευρώπη αλλά, την ίδια ώρα στην εγχώρια Κ.Δ. οι γυναίκες εκπροσωπούνται με τα χαμηλότερα ποσοστά στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Οι νέοι επίσης τοποθετούνται επιλεκτικά από πολιτικά κόμματα σε ψηφοδέλτια για να «προσελκύσουν» ψηφοφόρους αλλά, συγκροτημένη πολιτική για την νεολαία δεν εφαρμόστηκε ποτέ και πουθενά.

Το μεγαλύτερό μας πρόβλημα, όμως, είναι η εν πολλοίς ανικανότητά μας να αποδεχτούμε τις αδυναμίες μας. Είμαστε μια Δημοκρατία που γιορτάζει πενήντα χρόνια υποκρισίας. Με πιο τρανταχτό παράδειγμα βεβαίως το ίδιο το λεγόμενο «εθνικό πρόβλημα», όπου άλλα λέμε και ζητούμε ενώ άλλα θέλουμε στην πραγματικότητα.

Μόνη ελπίδα σε όλα αυτά, είναι το ότι τα τελευταία χρόνια γίνεται ολοένα και πιο συμπαγής μια μερίδα πολιτών με κριτική σκέψη και τόλμη στις τοποθετήσεις της. Η οποία σκέφτεται και δρα έξω από στεγανά και μύθους. Η μεγάλη πρόκληση έχει να κάνει με το κατά πόσο αυτή η νέα κοινωνικά φιλελεύθερη και πολιτικά προοδευτική τάση έχει φτάσει σε τέτοιο επίπεδο ωριμότητας -ή καλύτερα θυμού- για να προχωρήσει από το στάδιο της κατανόησης των προβλημάτων, στο στάδιο της δράσης για αλλαγή. Γιατί όπως λέει και ένα ρητό, δε μπορείς να διασχίσεις τη θάλασσα αν απλά στέκεσαι και την κοιτάς.

Ευρωπαϊκή Λύση και Πράσινα Άλογα*


Ο όρος “Ευρωπαϊκή Λύση” εμφανίστηκε στον πολιτικό διάλογο πριν περίπου έξι χρόνια, συζητήθηκε έντονα και εξαφανίστηκε με τον ίδιο αιφνίδιο τρόπο που εισήχθη. Όμως ο όρος επανέρχεται κατά διαστήματα, ιδιαίτερα πριν την έναρξη κάθε προεκλογικής περιόδου. Η έμπνευση του όρου ανήκει στο Ευρωπαϊκό Κόμμα και χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά ως πολιτική πρόταση μετά τη συνένωση των Νέων Οριζόντων με το κίνημα Ευρωπαϊκής Δημοκρατίας. Την ίδια περίπου χρονική στιγμή χρησιμοποιήθηκε και από ευρωπαίους αξιωματούχους, οι οποίοι όμως του προσέδιδαν ένα εντελώς διαφορετικό περιεχόμενο.

Ο βασικός στόχος που εξυπηρετούσε το νέο σύνθημα (θα εξηγήσω πιο κάτω γιατί επιμένω στον χαρακτηρισμό αυτό) ήταν και είναι να αποτελέσει την πολιτική βάση για κομματική συνοχή του ΕΥΡΩΚΟ. Πως; Επιδιώκοντας να αναδείξουν την ούτω καλούμενη Ευρωπαϊκή Λύση ως ένα εναλλακτικό πλάνο για να αμφισβητούν τη διαδικασία που ακολουθείται με τις δικοινοτικές διαπραγματεύσεις και να το προβάλουν ως το αντίπαλο δέος της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας.

Βεβαίως, ποτέ δε δόθηκαν και ούτε πρόκειται να δοθούν ποτέ ολοκληρωμένες οι βασικές πρόνοιες ή το πώς εφαρμόζεται αυτό το μοντέλο δημόσια. Η πρόταση–σύνθημα αποτελείται από: α)ωραία και κούφια λόγια (δημοκρατική λύση, ίσα δικαιώματα, επιστροφή όλων των προσφύγων) και β)κάποιες γενικές εισηγήσεις όπως εμπλοκή αξιωματούχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη διαδικασία επίλυσης του κυπριακού, διορισμός ειδικών συμβούλων για το κυπριακό, την προηγούμενη έγκριση της ένταξης της Τουρκίας στην Ε.Ε. από δημοψήφισμα στη Κύπρο κλπ. Εισηγήσεις δηλαδή με τις οποίες όλοι συμφωνούν. Την προηγούμενη Κυριακή μάλιστα η παρουσίαση διανθίστηκε και με το ανέκδοτο ότι το 2012 που η Κύπρος θα αναλάβει την Προεδρεία του Συμβουλίου ότι θα αναγκάσει τότε την Τουρκία να συνενώσει σε ευρωπαϊκή λύση! Μα πόση αντίληψη έχει επιτέλους για τα ευρωπαϊκά θέσμια αυτό το ΕΥΡΩΚΟ?

Την ίδια στιγμή ενδιαφέρον παρουσιάζει το ότι, οι υπερασπιστές της “ευρωπαϊκής λύσης” είναι και οι πιο συνήθεις ύποπτοι για κάθε αντιευρωπαϊκό οίστρο, κατηγορώντας ακόμη και δημόσια Ευρωπαίους αξιωματούχους και Επιτρόπους ως τουρκόφιλους και άλλα κολακευτικά. Αλλά, αυτό μπορεί και να εξηγείται από την απόλυτη αντίθεση στην οποία βρέθηκαν οι εγχώριοι υπερασπιστές της «Ευρωπαϊκής Λύσης» με τους υπερασπιστές της σε ευρωπαϊκό επίπεδο το κρίσιμο 2003-04.

Γιατί, όταν ο Χαβιέ Σολάνα αρθρογραφούσε το 2004 με τίτλο «Ευρωπαϊκή Λύση για την Κύπρο» το έκανε με σκοπό να πείσει για την ανάγκη ένταξης μιας ενωμένης Κύπρου στη βάση του σχεδίου Ανάν στην Ενωμένη Ευρώπη . Αυτό ναι έχει νόημα, ενώ η Ευρωπαϊκή Λύση όπως την ανάλυσε ο κ. Συλλούρης την περασμένη Κυριακή έχει τόση σχέση με την πραγματικότητα όση έχει η πολική αρκούδα με την έρημο. Κατ’ αρχήν η άρνηση της ύπαρξης των τουρκοκυπρίων είναι αστεία. Ενώ η υπόθεση ότι η Τουρκία πρόκειται να συνεχίσει με κάθε θυσία την ενταξιακή της πορεία και ότι, για το σκοπό της πλήρους ένταξης θα είναι διατεθειμένη να υπογράψει οποιαδήποτε λύση επιθυμούν οι ελληνοκύπριοι είναι επιπόλαια.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει επίσημα την ανάγκη εξεύρεσης γρήγορης λύσης στο κυπριακό η οποία θα είναι αποδεκτή και από τις δύο κοινότητες και συμβατή με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Η συμβατότητα με το κεκτημένο είναι κάτι το οποίο οι υποστηρικτές της ευρωπαϊκής λύσης ερμηνεύουν με το περίφημο “ένας άνθρωπος μια ψήφος” ως την μόνη «μη ρατσιστική λύση», αγνοώντας ασφαλώς την πολυμορφία συστημάτων που υπάρχει εντός της Ένωσης. Αγνοώντας ακόμα και το πιο εξόφθαλμο παράδειγμα της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην οποία αν ίσχυε το ένας άνθρωπος μια ψήφος, τα κράτη μέλη δε θα ήταν ισότιμα.

Αλλά δεν υπάρχει λόγος να αναλύουμε τα πολλά άλλα παραδείγματα κρατών-μελών όπου λόγω διάφορων πολιτικών και άλλων ιδιαιτεροτήτων δεν απολαμβάνουν όλοι με τον ίδιο τρόπο την εφαρμογή των 4 βασικών ελευθεριών. Το πιο απτό παράδειγμα βρίσκεται στην ίδια μας τη χώρα. Η Κ.Δ. εντασσόμενη με άλυτο το κυπριακό, “ανάγκασε” ουσιαστικά την Ευρωπαϊκή Ένωση να εντάξει στους κόλπους της πολίτες “με ειδικές ανάγκες”. Δηλαδή τους τουρκοκύπριους οι οποίοι, αυτοί τη στιγμή και μέχρι την εξεύρεση λύσης δεν απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα με τους υπόλοιπους ευρωπαίους, είτε μας αρέσει είτε όχι.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγκάζεται να ενισχύει πολίτες της με ειδικούς κανονισμούς, όπως οι κανονισμοί για τη Πράσινη Γραμμή (2004), ο κανονισμός Οικονομικής Βοήθειας του 2006 κλπ.

Επίσης η επίσημη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ότι θα προνοήσει από πριν την εξεύρεση της τελικής συμφωνημένης λύσης, η οποία θα τεθεί σε παράλληλα δημοψηφίσματα, ότι, θα υπάρχει η απαραίτητη ευελιξία για να είναι συμβατή με το κοινοτικό κεκτημένο. Γι αυτό, τα επιχειρήματα περί λιγότερων δικαιωμάτων που θα προκύψουν από την εφαρμογή της διζωνικής ομοσπονδίας, δεν ισχύουν. Τα δικαιώματα είναι αναφαίρετα, η εφαρμογή τους όμως ποικίλει.

Η Δέλτα Δέλτα Όμικρον (Διζωνική-Δικοινοτική-Ομοσπονδία) μπορεί να έχει πολλές δυσκολίες στην εφαρμογή και να απαιτεί γενναίες υπερβάσεις, αλλά, είναι η καλύτερη λύση υπό τις περιστάσεις και η μόνη που μπορεί να γίνει αποδεκτή και να εφαρμοστεί. Και κάτι τελευταίο, όποιος το 2010 εξακολουθεί να φωνάζει από το βήμα της κρατικής έκθεσης ότι θα πάρει όλους τους πρόσφυγες στα σπίτια του, είναι ένας επιπόλαιος λαϊκιστής, τον οποίο αν ακολουθήσουμε όχι απλά δε θα πάνε όλοι οι πρόσφυγες, αλλά δε θα πάει ποτέ απολύτως κανένας.

Νέα γενιά και καινοτομία

Στη νέα εμβληματική πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τον τίτλο Νεολαία σε Κίνηση (Youth on the Move) που ανακοινώθηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μια τολμηρή στρατηγική που επιχειρεί να μετατρέψει τους ευρωπαίους νέους από κομμάτι της οικονομικής κρίσης σε φορείς προώθησης της οικονομικής ανάκαμψης. Η στρατηγική θέτει σαφείς, ξεκάθαρους ποσοτικούς και μετρήσιμους στόχους. Εισάγει καινοτομίες και εισηγείται δράσεις σε τέσσερις βασικούς άξονες. Τη δια βίου μάθηση, την κινητικότητα, τον εκσυγχρονισμό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και την απασχολησιμότητα.

Το Νεολαία σε Κίνηση είναι η δεύτερη από ένα σύνολό επτά εμβληματικών πρωτοβουλιών στις οποίες ο Πρόεδρος Μπαρόζο εστιάζει το Πλάνο Δράσης κατά τη διάρκεια της θητείας του και παραπέρα. Πριν το Νεολαία σε Κίνηση είχε ανακοινωθεί η εμβληματική πρωτοβουλία που αφορούσε στην Ένωση Καινοτομίας (innovation Union). Είναι πολιτικής σημασίας η προτεραιότητα που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδίδει σε αυτούς τους δύο τομείς ανακοινώνοντας τους πρώτους ως μέρος της μεγάλης πρόκλησης υλοποίησης της Ατζέντας 2020.

Επιπλέον, στο ίδιο το κείμενο της πρωτοβουλίας Νεολαία σε Κίνηση η Επιτροπή δια-συνδέει ξεκάθαρα πλέον την πολιτική για τη νεολαία με την πολιτική για την καινοτομία. Η άμεση αναφορά και προτροπή προς τα κράτη-μέλη και προς τα πανεπιστήμιά τους να εφαρμόσουν με συγκεκριμένες πολιτικές το «τρίγωνο της γνώσης», δηλαδή το νοητό εκείνο τρίγωνο που δια-συνδέει την εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία, για να πετύχουν την προώθηση της απασχολησιμότητας των νέων είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Εξάλλου είναι αυτονόητο, ότι σε μια εποχή που τη μάχη στην οικονομία κερδίζει η καινοτομία και η έρευνα, ότι η στρατηγική για τη νεολαία θα πρέπει να περικλείει αυτές τις διαστάσεις. Τι γίνεται όμως στην Κύπρο; Πόσο καλά αντιλαμβανόμαστε τη σημασία που έχει η προώθηση της κοινωνίας της γνώσης;

Από κυβερνητικής πλευράς η αντίληψη είναι σίγουρα από περιορισμένη έως και ανύπαρκτη. Η αντίληψη του ΑΚΕΛ ότι οι τομείς της νεολαίας, της έρευνας και της καινοτομίας είναι θέματα χαμηλής πολιτικής είναι κάτι παραπάνω από εμφανής. Μετά τους ατυχείς χειρισμούς που οδήγησαν σε πάγωμα του προγράμματος Νεολαία σε Δράση, η επανέναρξή του συμπίπτει με την αποκοπή των κονδυλίων του εθνικού προγράμματος Πρωτοβουλίες Νέων. Την ίδια ώρα το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας βρίσκεται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Οι περιορισμοί στη χρηματοδότηση έχουν προκαλέσει σοβαρές λειτουργικές δυσκολίες στην υλοποίηση των προγραμμάτων ενώ η καθυστέρηση πέραν του ενός έτους στην ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της πρόσκλησης του 2009, έχει πλήξει κυρίως τους νέους ερευνητές οι οποίοι εργάζονται στη βάση ερευνητικών συμβολαίων.

Την ίδια ώρα και ενώ με βάση τη Στρατηγική της Λισσαβόνας τέθηκε ο ευρωπαϊκός στόχος της επένδυσης 3% του ΑΕΠ σε έρευνα και τεχνολογία, η Κύπρος είχε θέσει αρχικά ως εθνικό στόχο το 1%, και για τη νέα Στρατηγική για το 2020 ο στόχος αυτός έχει μετακυλήσει ακόμη πιο κάτω.

Όλα τα πιο πάνω δείχνουν ότι το όραμα της Ευρώπης για μια έξυπνη, βιώσιμη και ανταγωνιστική οικονομία, δε μπορεί προς το παρόν να συμπεριλάβει την εθνική στρατηγική που χαράζει η κυπριακή κυβέρνηση, η οποία με μια άκρως συντηρητική αλλά και λαϊκίστικη προσέγγιση επιλέγει να επενδύει σε τομείς που είτε έχουν ήδη χρεοκοπήσει, όπως τη συντήρηση ζημιογόνων ημικρατικών οργανισμών, είτε σε ισοπεδωτικά και δήθεν «φιλολαϊκά» μέτρα τα οποία αφορούν παροχές οι οποίες κανένα κέρδος δεν αναπαράγουν για το σύνολο της κοινωνίας.

Πολύ φοβάμαι ότι αν δεν κατανοήσουμε πως η οικοδομική βιομηχανία και o τομέας των παραδοσιακών υπηρεσιών δε μπορούν να συντηρήσουν για πολύ ακόμη τη μικρή οικονομία της Κύπρου και να εισέλθουμε με όραμα και στρατηγική στη νέα εποχή επένδυσης στην εκπαίδευση, την έρευνα, την καινοτομία, την επιχειρηματικότητα και κυρίως στους νέους, ότι θα χάσουμε το τρένο της ανάπτυξης με αποτέλεσμα, η επόμενη γενιά να αντιμετωπίσει ακόμη μεγαλύτερη ανεργία και η κοινωνική συνοχή να υποστεί ακόμη μεγαλύτερο πλήγμα από την κρίση την οποία διερχόμαστε σήμερα.

Scroll to top