Month: June 2014

Ποιος οπλίζει;

Το Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Φύλου έδωσε στη δημοσιότητα την περασμένη εβδομάδα συγκλονιστικά στοιχεία που αφορούν σε δολοφονίες γυναικών στην Κύπρο. Συγκεκριμένα, τριάντα γυναίκες δολοφονήθηκαν μέσα σε δέκα χρόνια. Τρεις περίπου δολοφονίες τον χρόνο. Δολοφονίες που συγκλονίζουν, που αφήνουν άφωνη την κοινή γνώμη, που σοκάρουν, που αφήνουν αναπάντητα «γιατί» αλλά που ποτέ δεν οδήγησαν στα αυτονόητα «πρέπει»! 
 
Πόσες ακόμη δολοφονίες γυναικών από συζύγους-συντρόφους χρειάζονται για να αφυπνιστεί η κυπριακή κοινωνία; Για να ληφθεί πολιτική δράση, για να συζητήσουμε την ουσία πέρα από τον συγκλονισμό και για να αναθεωρήσουμε πάγιες τακτικές; Πότε θα μιλήσουμε ανοικτά για την έμφυλη βία;

Πόσες γυναίκες πρέπει να θρηνήσουμε ακόμη για να σταματήσουν τα ΜΜΕ να παρουσιάζουν τα εγκλήματα κατά των γυναικών ως «οικογενειακές τραγωδίες» ή ως «εγκλήματα πάθους» αποσιωπώντας ότι στην συντριπτική τους πλειοψηφία ο θύτης είναι ο άντρας και το θύμα η γυναίκα; Ότι στην συντριπτική τους πλειοψηφία είχε υπάρξει από πριν σχέση κακοποίησης; Ότι στην συντριπτική τους πλειοψηφία το έγκλημα έρχεται ως τιμωρία μετά από απόφαση της γυναίκας για χωρισμό, ή για το  ξεκίνημα μιας νέας ζωής; Ότι στις πλείστες περιπτώσεις η κτητική και βίαια συμπεριφορά του δράστη ήταν γνωστή και σε τρίτους;
Ως πότε θα αναζητούνται οι αιτίες των εγκλημάτων στην οικονομική κρίση, στο άγχος και στην «κοινωνία που χάλασε»; Ως πότε η ανάλυση αυτών των φόνων θα γίνεται με μοναδικά εργαλεία ανάλυσης το πάθος, τη ζήλια και την ανέχεια; Μπορούν στα αλήθεια αυτά από μόνα τους να συνιστούν αιτίες ή μήπως είναι απλά οι αφορμές;
Το χέρι του δράστη το οπλίζει η συντηρητική πατριαρχική κοινωνία, το οπλίζει το αίσθημα «ιδιοκτησίας» που πιστεύει πως έχει πάνω στην γυναίκα του (και στα παιδιά του ενίοτε)  και που θεωρεί ότι του επιτρέπει να αποφασίσει  κατά πόσο –στην πιο ακραία περίπτωση- το «απόκτημά του» μπορεί να συνεχίσει να ζει ή όχι. Στις λιγότερο ακραίες κακοποιεί, απειλεί, παρακολουθεί και εκβιάζει.
Το χέρι του δράστη το οπλίζει η κουλτούρα που καλλιεργούν θεσμοί που η κοινωνία βαφτίζει ως «ιερές αγελάδες», όπως ο στρατός και η εκκλησία. Θεσμοί που ανακυκλώνουν τα παραδοσιακά στερεότυπα φύλου γιατί αδυνατούν να εντάξουν σύγχρονες αρχές και ορθολογισμό στο λόγο και στις πρακτικές τους. Το χέρι του δράστη το οπλίζει η σιωπή. Η σιωπή όλων για τις τόσες γυναίκες – θύματα κακοποίησης. Το χέρι του δράστη το οπλίζει τέλος η αδιαφορία, η ανευθυνότητα και η ασυνεννοησία. (Όταν η Μαργαρίτα κατάγγειλε τον άντρα της στην αστυνομία γιατί δεν ειδοποίησε κάποιος υπεύθυνος άμεσα το Υπουργείο Άμυνας για να αφαιρεθεί το G3 από την κατοχή του;).

Σε λίγες ημέρες θα ξεχαστεί και η Μαργαρίτα με την Αντωνία, όπως ξεχάστηκε και η Γιούλια με την κόρη της και η Στέλλα και η Αντωνίτσα και η Ανδρούλα και τόσες άλλες.  Ίσως να μην μπορέσουμε ποτέ να απαλείψουμε εντελώς την έμφυλη βία. Όμως από το να πάρεις μέτρα και να εφαρμόσεις πολιτικές για να το περιορίσεις μέχρι το να μην κάνεις τίποτε, είναι μία συνενοχή δρόμος. 

Κύλησαν όλα ομαλά;


Ενώ για μήνες ολόκληρους θεσμοί, κόμματα και πολιτικοί διεξήγαγαν σε πανευρωπαϊκό επίπεδο μία τιτάνια προσπάθεια για να πείσουν τον κόσμο να προσέλθει στις κάλπες, στην Κύπρο, πολίτες που επιθυμούσαν να ψηφίσουν δεν μπόρεσαν και το ερώτημα είναι γιατί; Υπάρχει νομική, γραφειοκρατική ή πολιτική πτυχή στο θέμα; Μπορούμε ή καλύτερα θέλουμε να τη δούμε; 

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση για να αντιμετωπίσει το αίτημα των Τουρκοκυπρίων για ξεχωριστή εκπροσώπηση στην Ευρωβουλή με δικούς τους αντιπροσώπους (που απαιτούσαν μάλιστα να προκύπτουν από ξεχωριστή εκλογή) έδωσε τη δυνατότητα στην Κυπριακή κυβέρνηση να αναζητήσει τρόπους ρύθμισης. Μας δόθηκε δηλαδή η ευκαιρία να επιλύσουμε το πρόβλημα και να βάλουμε μία τελεία στις φωνές που θέλουν ξεχωριστές εκλογές για ανάδειξη Τουρκοκυπρίων στις δύο από τις έξι έδρες στην ευρωβουλή πριν από τη λύση του κυπριακού. Mε τη συμπερίληψη Τουρκοκυπρίων στους εκλογικούς καταλόγους, η Δημοκρατία απεδείκνυε την αξιοπιστία της και γέμιζε την πολιτική της φαρέτρα με χρήσιμα πολιτικά εργαλεία για μελλοντικές συζητήσεις. 

Δυστυχώς όμως, αντί να αντιληφθούμε τη σπουδαιότητα του γεγονότος και την πολιτική του σημασία, το αρμόδιο Υπουργείο χειρίστηκε το όλο θέμα δίχως την δέουσα σοβαρότητα καταλήγοντας σε ένα τραγελαφικό για τη δημοκρατία και τους θεσμούς αποτέλεσμα, μετατρέποντας την ευκαιρία σε φιάσκο. 

Την περασμένη Κυριακή πέραν των μισών Τουρκοκυπρίων που προσήλθαν στις κάλπες για να ασκήσουν το δικαίωμα της ψήφου είτε ενημερώνονταν εκείνη τη στιγμή, είτε επιβεβαίωναν -αφού οι κατάλογοι κυκλοφόρησαν από πριν- ότι δε μπορούσαν να ψηφίσουν καθώς δε συμφωνούσε η διεύθυνση που δήλωναν με τα στοιχεία του καταλόγου που είχαν μπροστά τους οι έφοροι των εκλογών. Η προσπάθεια του αρμόδιου Υπουργού να πείσει ότι πρέπει να χαιρετιστεί η προσπάθεια, ακόμη και αν δεν πέτυχε απόλυτα μάλλον δεν τελεσφόρησε. Ευτυχώς βέβαια που η ένταση δε συνοδεύτηκε από άλλα επεισόδια.  

Όμως αυτό δε σημαίνει ότι το θέμα θεωρείται λήξαν. Ούτε βεβαίως και μπορούμε να προσποιούμαστε ότι δεν είδαμε και δεν ακούσαμε τίποτα. Είμαι της άποψης, ότι η καλύτερη αντιμετώπιση είναι η κατ’ αρχήν αναγνώριση του λάθους και η δημοσίευση μιας γραπτής δήλωσης απολογίας από το αρμόδιο Υπουργείο με αναφορά στους τρόπους με τους οποίους η Δημοκρατία σκοπεύει να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν.

Επίσης μία ευρύτερη αλλαγή που θα έλυνε τόσο αυτό αλλά και μια σειρά άλλων προβλημάτων είναι να προχωρήσουμε στη ριζική αλλαγή του συστήματος εγγραφής ψηφοφόρων. Το υφιστάμενο σύστημα με διευθύνσεις, υπογραφές και δηλώσεις στις επαρχιακές διοικήσεις ανήκει σε μια άλλη εποχή από την οποία θέλουμε να ξεφύγουμε.

Είναι πιστεύω καιρός να υιοθετηθεί η αυτόματη εγγραφή όλων των πολιτών της Δημοκρατίας άνω των 18 κατόχων πολιτικής ταυτότητας στους εκλογικούς καταλόγους και η αυτόματη ηλεκτρονική ψηφοφορία. Έτσι θα είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε και την πραγματική εικόνα της συμμετοχής. Έτσι, θα αποδείξουμε τη διάθεσή μας να γίνουμε καλύτεροι. Έτσι, θα μας εκτιμήσουν περισσότερο και οι πολίτες αλλά και όσοι τους επόμενους μήνες είτε το θέλουμε είτε όχι θα συζητήσουν όλα όσα έγιναν χτες και οι ανακοινώσεις του «όλα κύλησαν ομαλά» δε θα τους είναι και πολύ πιστευτές. Το πιο σημαντικό, είναι πως θα εμβαθύνουμε τη δημοκρατία με πράξεις και όχι με λόγια. 

Δίχως εικόνα*

Την 1η φορά που είδα την Conchita η εικόνα της μου δημιούργησε δέος, ίσως και αποστροφή. Το μυαλό μου αδυνατούσε να συμφιλιωθεί με την εικόνα που είχε απέναντί του. Σίγουρα η εικόνα της δεν έχει καμία σχέση με την «κανονικοτητα» όπως την αντιλαμβάνονται οι πλείστοι βάση των προσλαμβάνουσων εικόνων. Όμως, η αντι-κανονικοτητα δεν είναι αδίκημα. Μπορεί όποιος θέλει να διαφωνεί, να το σιχαίνεται, να το διαγράφει από την οθόνη του, αλλά μέχρι εκεί. Αν κάποιος άλλος το γουστάρει ή το επικροτεί είναι δικαίωμά του.  
 
Επιπλέον, είναι βασικό αξίωμα του ευρωπαϊκού πολιτισμού ότι ο καθένας και η καθεμιά ανεξαρτήτως της εμφάνισης του έχει δικαιώματα, υποχρεώσεις, ταλέντα και συναισθήματά. Από τη στιγμή που δε θίγει με κανένα τρόπο την ελευθερία και το δικαίωμα επιλογής οποιουδήποτε άλλου ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζεται ελεύθερα. 

Στο κάτω κάτω, η Conchita βρέθηκε διαγωνιζόμενη σε ένα διαγωνισμό τον οποίο ο καθένας είχε τη δυνατότητα να παρακολουθήσει, ή να μην παρακολουθήσει. Είχε τη δυνατότητα να ψηφίσει ή να μην ψηφίσει. 

Όμως το άρθρο δεν γράφτηκε για να υπερασπιστεί το δικαίωμα της Conchita να έχει μούσι. Εξάλλου, το θεωρώ αυτονόητο. Το άρθρο γράφτηκε για να διαπραγματευτεί το θέμα της εικόνας. Ειδικά της εικόνας μέσα από τα ΜΜΕ. Ο Tom δημιούργησε πριν από μερικά χρόνια την εικόνα της Conchita. Η γυναικεία σέξι φιγούρα με το μούσι είναι ένα κατασκεύασμα. Μια συνειδητή επιλογή, η όψη της οποίας γκρέμισε το γυναικείο σεξουαλικό πρότυπο όπως και το ανδρικό. Όλα τα υπόλοιπα πάνω στην εμφάνισή της είναι στη βάση του προτύπου. Ψηλή, αδύνατη, μακριά μαύρα μαλλιά, σαγηνευτικά μάτια και χείλη. Αλλά, αυτό το μούσι καταστρέφει κυριολεκτικά τα πάντα. Σε αναγκάζει να στρέψεις το βλέμμα αλλού. Δε μπορείς να δεις τίποτα άλλο εκτός από αυτό το μαυριδερό μούσι! 


Σχεδόν καθημερινά δημοσιεύονται ειδήσεις που αφορούν βιασμούς, σωματεμπόριο, σεξουαλική βία κατά των γυναικών, υποθέσεις παιδοφιλίας, σχεδόν πάντοτε συνοδευόμενα από εικόνες. Εικόνες δίχως πρόσωπα. Κατασκευασμένες εικόνες με δαντελλωτά καλσόν, καλλίγραμμα πόδια σε ψηλοτάκουνα, γυναικείες πλάτες με σέξι κορσέ χαλαρά λυμένα, απλωμένες γυναίκες στο πάτωμα κλπ. 

Εσύ ποια κατασκευασμένη εικόνα βρίσκεις περισσότερο αποκρουστική; Αυτή της αυστριακής περφόρμερ με το μούσι ή αυτή του «κρυμμένου ερωτικού πόθου» που αφορά ένα θύμα βιασμού; Κλείσε τα μάτια και σκέψου δίχως εικόνα. Από τη μια ένας διαγωνισμός τραγουδιού από την άλλη ένα ανθρώπινο δράμα. 

Τι είναι στα αλήθεια αποκρουστικό; Ακόμη και για σένα που τα βρίσκεις το ίδιο, ποιο είναι πιο επικίνδυνο; 
Scroll to top