έρευνα

ΑΡΘΡΟ, “ΕΥΡΩΠΗ, ΠΑΜΕ ΞΑΝΑ ΑΠ’ ΤΗΝ ΑΡΧΗ”

Σ’ ένα από τα λιγότερο γνωστά ανέκδοτα του Γλαύκου Κληρίδη, ήταν λέει ένας νέος Πρόεδρος κάποιας μικρής χώρας ο οποίος, αντιμετώπιζε πρόβλημα με την κοινή γνώμη γι’ αυτό αποτάθηκε σε ένα σοφό. Ο σοφός τον άκουσε και του έδωσε τρία φακελάκια. Του εξήγησε ότι, κάθε φορά που αντιμετώπιζε πρόβλημα με την κοινή γνώμη να ανοίγει διαδοχικά τα φακελάκια και μέσα θα έβρισκε τη λύση. Την 1η φορά που ο πολιτευτής αντιμετώπισε πρόβλημα άνοιξε τον 1ο φάκελο όπου μέσα έγραφε, «φταίνε οι προηγούμενοι!». Τη δεύτερη φορά, ο φάκελος μέσα έγραφε, «φταίει η Ευρωπαϊκή Ένωση!». Την τρίτη πλέον φορά ο φάκελος έγραφε, «πήγαινε σπίτι σου, επειδή προφανώς δεν τα καταφέρνεις!».

Η απαρχή…

Το 1950 ο τότε Υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας σε ομιλία του στο Παρίσι πρότεινε μια νέα μορφή πολιτικής συνεργασίας στην Ευρώπη, η οποία θα απέτρεπε κάθε ενδεχόμενο πολέμου μεταξύ των ευρωπαϊκών λαών. Όραμά του ήταν η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού οργάνου που θα διαχειριζόταν κεντρικά την παραγωγή άνθρακα και χάλυβα. Έτσι έθεσε τα θεμέλια της ίδρυσης της Ένωσης Άνθρακα και Χάλυβα, που στη συνέχεια οδήγησε στην ΕΟΚ και την Ευρωπαϊκή Ένωση όπως τη γνωρίζουμε σήμερα. Μία sui generis πολιτική και οικονομική ένωση κρατών τα οποία έχουν εκχωρήσει αυτοβούλως εθνική κυριαρχία με αντάλλαγμα τα πολλαπλά οφέλη που προκύπτουν από τη συνεργασία τους.

Ο Γλαύκος Κληρίδης όμως, στο όλο νόημα ανέκδοτό του αποτύπωνε με χιούμορ τον τρόπο με τον οποίο συχνά οι πολιτευτές εσωτερικά στα κράτη μέλη επιλέγουν να καρπούνται τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις ως δικές τους προσωπικές επιτυχίες κατά τις εξαγγελίες τους και να φορτώνουν από την άλλη τα όποια δικά τους λάθη στις Βρυξέλλες. Το φαινόμενο αυτό μαζί βεβαίως και με τα δημοκρατικά κενά που παρουσιάζει η λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει οδηγήσει μεγάλη μερίδα των Ευρωπαίων πολιτών να απαξιώνουν τη λειτουργία και τη σημασία της.

Εν τούτοις, οι πολίτες οφείλουν να γνωρίζουν ότι για ένα σωρό ζητήματα που αφορούν και επηρεάζουν άμεσα και καθημερινά τις ζωές τους υπεύθυνες είναι οι Βρυξέλλες. Από την ασφάλεια τροφίμων, το περιβάλλον, τις μεταφορές, τις παραβιάσεις ατομικών ελευθεριών, τα δικαιώματα των καταναλωτών καθώς και  άλλα που αποτελούν μέρος αυτού που ονομάζουμε ως κοινοτικό κεκτημένο. Κοινό, για κάθε Ευρωπαίο πολίτη.

Τα χρόνια όμως περνούν και το κοινό ευρωπαϊκό όραμα έχει απωλέσει σημαντικό έδαφος μέσα στο χρόνο με αποκορύφωμα βεβαίως την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου και την ανάπτυξη αντιευρωπαϊκών κινημάτων σε αρκετά κράτη μέλη. Η Ενωμένη Ευρώπη πλέον φαντάζει λιγότερη δημοφιλής, λιγότερο αναγκαία και λιγότερο αποτελεσματική.

Οι πρόσφατες εξελίξεις με την πανδημία και την αδυναμία διαχείρισης που επικράτησε κατά το πρώτο κύμα πανδημίας οδήγησε ακόμη περισσότερους να αμφισβητούν το ρόλο και τις δυνατότητές της. Η προσπάθειά της να ανακτήσει έδαφος κατά το 2ο κύμα προκάλεσε επίσης μουρμουρητά με τις παραγγελίες των εμβολίων και την περιορισμένη δυνατότητα επαρκούς παραγωγής και διάθεσής τους.

Αν δούμε όμως τη μεγάλη εικόνα η Ενωμένη Ευρώπη μας είναι πιο απαραίτητη από ποτέ άλλοτε. Επειδή ακριβώς οι όροι του οικονομικού και του πολιτικού παιχνιδιού έχουν αλλάξει. Η Ε.Ε. δε χρειάζεται πλέον να είναι ο αποδιοπομπαίος τράγος για κάθε εθνικό πολιτευτή καθώς οι όροι του διεθνούς παιχνιδιού παίζονται με όρους επιστημονικούς και ερευνητικούς. Ισχυρός σήμερα είναι αυτός που μπορεί να ηγηθεί των ερευνητικών και επιστημονικών αποτελεσμάτων. Οικονομικά ισχυρός είναι αυτός που έχει τα καλύτερα επιστημονικά αποτελέσματα, τις περισσότερες πατέντες, τα περισσότερα start-ups, τις καλύτερες δημοσιεύσεις, τα πιο πρωτοπόρα προϊόντα και υπηρεσίες… το καλύτερο εμβόλιο. Η μάχη είναι επιστημονική και τεχνολογική.

Ο παγκόσμιος οικονομικός πόλεμος είναι ανελέητος και ατέλειωτος αλλά για πρώτη φορά έγινε ξεκάθαρο ότι τη δεκαετία του 2020-2030 δε θα την κερδίσουν εκείνοι με το χαμηλότερο κόστος εργατικού δυναμικού, ούτε οι χώρες με το μεγαλύτερο στράτευμα και στρατιωτικό εξοπλισμό. Ούτε καν οι χώρες με τον μεγαλύτερο γεωπολιτικό ρόλο. Θα τον κερδίσουν, όσοι πετύχουν με αξιώσεις στη μάχη της έρευνας και της καινοτομίας.

Γι’ αυτό ακριβώς τον λόγο είναι, που η ενωμένη Ευρώπη, μπορεί να προτάξει όραμα βιώσιμο για το μέλλον των λαών της. Επειδή στη νέα οικονομική/επιστημονική μάχη ΗΠΑ, Ρωσίας, Κίνας, Ιαπωνίας και αναδυόμενων οικονομιών η Ενωμένη Ευρώπη με τα δικά της επιστημονικά κέντρα μόνο ως ενωμένη μπορεί να ανταγωνιστεί. Γι’ αυτό και είναι απολύτως απαραίτητη.

Τίποτα δεν είναι αδύνατο


Η Εσθονία είναι μία μικρή χώρα της Βαλτικής με πληθυσμό γύρω στο 1.3 εκατομμύρια πληθυσμό η οποία απέκτησε την ανεξαρτησία της από την ΕΣΣΔ μόλις το 1991. Σήμερα η Εσθονία την ώρα που πολλές νοτιοευρωπαϊκές χώρες αγωνίζονται για την οικονομική τους επιβίωση, πέτυχε να παρουσιάζει κάθε χρόνο οικονομικά στατιστικά στοιχεία που θα ζήλευαν και οι πλέον προηγμένες οικονομίες.

Ενώ μέσα σε λιγότερο από 20 χρόνια έχουν καταφέρει να δημιουργήσουν την πλέον εξελιγμένη ηλεκτρονική διακυβέρνηση.

Περίπου 4000 υπηρεσίες της εσθονικής διοίκησης προσφέρονται «online». Μόνο κατ´ εξαίρεση κάποιες από αυτές απευθύνονται αποκλειστικά προς τους Εσθονούς πολίτες, όπως η ηλεκτρονική επιστολική ψήφος. Όλες οι υπόλοιπες υπηρεσίες τίθενται στη διάθεση όλων όσων έχουν αποκτήσει την εσθονική «ηλεκτρονική υπηκοότητα». Με τον τρόπο αυτό η Εσθονία αποτελεί χώρα – πρότυπο σε θέματα ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. H ιστοσελίδα e-estonia, μέσω της οποίας μπορεί κανείς να ζητήσει την υπαγωγή στο προνομιακό καθεστώς της e-residency, έχει γίνει στο ιδιαίτερα προσφιλής σε νέους επιχειρηματίες και ιδρυτές νεοφυών επιχειρήσεων (start up) από όλο τον κόσμο.

Ο Πρωθυπουργός της Εσθονίας βρέθηκε πριν από μερικές ημέρες στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και έδωσε μία εξαιρετική διάλεξη για την εφαρμογή του συστήματος ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στη χώρα του. Τα παραδείγματα και οι πρακτικές που εφαρμόζουν είναι πραγματικά εντυπωσιακές.

Για παράδειγμα, όλοι οι πολίτες είναι κάτοχοι ηλεκτρονικής κάρτας μέσω της όποιας μπορούν να διευθετήσουν, φόρους, κοινωνικές ασφαλίσεις, να έχουν πρόσβαση σε ιατρικά αρχεία, να προβαίνουν σε τραπεζικές συναλλαγές κλπ

Όλοι οι γιατροί υποβάλουν τις συνταγές φαρμάκων ηλεκτρονικά για να μπορεί ο κάθε ασθενής να τα προμηθευτεί με την κάρτα του από όποιο φαρμακείο επιλέξει.

Η πλήρης εγγραφή μιας νέας εταιρείας ολοκληρώνεται μέσα σε 18 λεπτά, με την όλη διαδικασία να είναι μόνο ηλεκτρονικά.  

Ο κάθε πολίτης μπορεί να συμπληρώνει τη φορολογική του δήλωση μέσα σε δύο λεπτά επίσης ηλεκτρονικά.

Στη δημόσια υπηρεσία όλες οι υπηρεσίες είναι συνδεδεμένες ηλεκτρονικά και  επικοινωνούν.

Ενώ ο κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα να ψηφίσει ηλεκτρονικά όπου κι αν βρίσκεται στον πλανήτη και έχει τον δικό του ηλεκτρονικό φάκελο υγείας στον οποίο έχει αποκλειστική πρόσβαση εκείνος κι ο γιατρός του.

Όλα τα πιο πάνω παραδείγματα καταδεικνύουν κάτι εξαιρετικά σημαντικό. Ότι, η ηλεκτρονική διακυβέρνηση δεν αποτελεί απλά ζήτημα ευκολίας. Αλλά κυρίως, εμπεδώνει τη διαφάνεια και την ισονομία ανάμεσα στους πολίτες. Περιορίζει τις προσωπικές παρεμβολές στο σύστημα, ευνοεί την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία και τις επενδύσεις.

Όλα τα πιο πάνω έχουν γίνει ήδη σε μία χώρα του 1.3 εκ. η οποία μετρά μόλις 25 χρόνια ζωής. «Nothing is impossible» είπε ο Εσθονός Πρωθυπουργός όταν άρχισε ο καταιγισμός ερωτήσεων από το ακροατήριο για τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν στην υλοποίηση των αλλαγών.

Χρειάζεται μόνο ένας «τρελός» για να τα κάνει σκεφτόμουν εγώ και έφυγα με αισιοδοξία γνωρίζοντας ότι, ήδη ο σχεδιασμός έχει ξεκινήσει… 

Με ορίζοντα το 2020


Ορίζοντας 2020 ονομάζεται το νέο ευρωπαϊκό πρόγραμμα το οποίο θα διαθέτει χρηματοδότηση με ανταγωνιστικούς όρους, στους τομείς έρευνας και καινοτομίας. Το πρόγραμμα θα τεθεί σε εφαρμογή το 2014 και θα ισχύσει μέχρι και το 2020. Οι πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για προϋπολογισμό της τάξης των 80 δις ενώ οι πιο συντηρητικές για 71 δις, ανάλογα της εξέλιξης των διαπραγματεύσεων στο Συμβούλιο. Το βέβαιο είναι, πως οι τομείς έρευνας και καινοτομίας ενισχύονται με αύξηση του προϋπολογισμού σχεδόν κατά 50% σε σχέση με τον υφιστάμενο.

Με αυτό τον τρόπο είναι που επιχειρείται να γίνουν πράξη οι διακηρύξεις της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Καινοτόμος Ευρώπη». Ο μεγάλος στόχος όπως το θέτουν οι ευρω-τεχνοκράτες είναι, «Οι καλές ιδέες να βρουν το δρόμο τους προς τις αγορές». Γι αυτό το λόγο στο Ορίζοντας 2020, η καινοτομία παντρεύεται με την έρευνα μέσα από τρεις άξονες. 

Στον 1ο άξονα, με τον τίτλο «Αριστεία», οι χρηματοδοτήσεις θα αφορούν κυρίως προγράμματα για την ανάπτυξη της καριέρας των ερευνητών και την κατάρτισή τους, τη χρηματοδότηση σε νέες αναδυόμενες τεχνολογίες και σε ερευνητικές υποδομές.

Στον 2ο άξονα με τίτλο «Βιομηχανική Ανταγωνιστικότητα», θα χρηματοδοτούνται δράσεις που θα στοχεύουν στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, στην ενθάρρυνση της καινοτομίας στις βιομηχανίες, στη συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην έρευνα κλπ.

Τέλος, στον άξονα «καλύτερες κοινωνίες» η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να ενθαρρύνει την ερευνητική κοινότητα της Ευρώπης να δημιουργήσει διεπιστημονικές συνεργασίες για να υποβάλουν τις καλύτερες προτάσεις με στόχο να αντιμετωπιστούν οι εξής προκλήσεις. Η πρόκληση αναβάθμισης της υγείας «ζώ περισσότερο και καλύτερα», η πρόκληση για περισσότερη πράσινη και αποδοτική ενέργεια, η περιβαλλοντική πρόκληση για βιώσιμη χρήση των πόρων για την προστασία του πλανήτη,  η πρόκληση για  συνεκτική καινοτομία και ασφαλείς κοινωνίες, η συνεχής πρόκληση της ασφάλειας στην παροχή τροφίμων, καθώς και η ανάπτυξη περιβαλλοντικά φιλικών και ασφαλισμένων δημόσιων μεταφορών.

Που επιδιώκω να καταλήξω με τις πιο πάνω αναφορές; Επιχειρώ να δώσω τη μεγάλη εικόνα. Δηλαδή τι πραγματικά συμβαίνει στη μεγάλη σκακιέρα που ονομάζεται ευρωπαϊκός χώρος έρευνας, τον οποίο επηρεάζουν κυβερνήσεις, τεχνοκράτες, ισχυρά πανεπιστήμια αλλά και τα συμφέροντα των μεγάλων βιομηχανιών της Ευρώπης. Μέσα από όλο αυτό είναι που προκύπτουν οι προτεραιότητες, ο προϋπολογισμός για κάθε ενότητα και τα  προγράμματα εργασίας. 

Για ένα κράτος-μέλος, η ικανότητα να είναι ευθυγραμμισμένο με τις ευρωπαϊκές κοινωνικές προκλήσεις αποτελεί προϋπόθεση για να μπορεί να διεκδικεί στο χώρο των χρηματοδοτήσεων με αξιώσεις. Όλοι μπορούν να συμμετάσχουν αλλά εκείνοι οι οποίοι στο τέλος θα κερδίσουν είναι όσων οι φορείς θα έχουν να συνεισφέρουν στην πρόοδο των πιο πάνω. Αυτό που μπορεί να είναι καινοτόμο σε εθνικό επίπεδο δε σημαίνει ότι είναι καινοτόμο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.  

Γι αυτό το λόγο είναι που θεωρώ ότι η τελική απόφαση της Βουλής να επιτρέψει την απρόσκοπτη ίδρυση της ιατρικής σχολής στο Παν/μιο Κύπρου ότι ήταν ένα σωστό βήμα για «πολιτική της Κύπρου ευθυγράμμισή» με τις ερευνητικές προτεραιότητες της Ε.Ε.. Γιατί σε περίοδο οικονομικής κρίσης δε μπορείς να σταματήσεις βίαια το καθετί αναπτυξιακό. Μια προοδευτική προσέγγιση θα στόχευε στο να κλείσει άμεσα όλες τις μαύρες τρύπες και οι νέες επενδύσεις να γίνονται με  φειδώ και πρόγραμμα στην ορθολογική βάση του τι θα αποφέρει το κάθε ευρώ. Το βέβαιο πάντως, είναι πως οι σχολές θετικών και εφαρμοσμένων όπως και η πολυτεχνική του Πανεπιστημίου Κύπρου έχουν έσοδα της τάξης των 8-10 εκ ευρώ ετησίως από ανταγωνιστικά προγράμματα. Γι αυτό ας προσπαθήσουμε να λειτουργήσουμε στο δύσκολο ναι μεν σήμερα, αλλά, με ορίζοντα το 2020.

Η επομένη των Πρυτανικών Εκλογών*

«Η αβεβαιότητα άλλωστε, είναι η ομορφιά των εκλογών», έγραφε στον επίλογο των προγραμματικών του θέσεων ένας εκ των υποψηφίων για τις Πρυτανικές εκλογές στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.

Όντως, η ανακοίνωση των τελικών αποτελεσμάτων των Πρυτανικών εκλογών στις 10 Νοεμβρίου άφησε άφωνους πολλούς. Η έκπληξη από τη σαρωτική νίκη του καθηγητή Κωνσταντίνου Χριστοφίδη στο αξίωμα του Πρύτανη, αλλά και στη συνέχεια η επικράτηση στα αξιώματα των Αντιπρυτάνεων, δύο υποψηφίων των οποίων οι υποψηφιότητες φάνταζαν εκ πρώτης όψεως ως «αουτσάιντερ», συζητήθηκε και σίγουρα θα συνεχίσει να επανέρχεται ως αναφορά και ως παράδειγμα σε ανάλογες αναμετρήσεις στο μέλλον.

Οι Πρυτανικές εκλογές του 2010 συγκέντρωσαν ίσως τον μεγαλύτερο αριθμό υποψηφίων από κάθε άλλη φορά. Τέσσερεις υποψηφιότητες κατατέθηκαν για το αξίωμα του Πρύτανη και άλλες έξι για τις δύο θέσεις Αντιπρυτάνεων. Το χρονικό διάστημα το οποίο μεσολάβησε από την επίσημη έναρξη της προεκλογικής εκστρατείας μέχρι και το τελευταίο βράδυ που ολοκληρώθηκαν οι διαδικτυακές κυρίως εκστρατείες των υποψηφίων, η Πανεπιστημιακή κοινότητα, άκουσε πάρα πολλά. Έγινε δέκτης παραπόνων, καταγγελιών, κατηγοριών αλλά και δέκτης θέσεων, προτάσεων και ιδεών.

Το αποτέλεσμα των εκλογών για το ίδιο το Πανεπιστήμιο;
Μάλλον δύσκολο να προβλεφθεί από τώρα. Η νέα Πρυτανεία σίγουρα δεν αποτελείται από οποιοδήποτε «αναμενόμενο συνδυασμό» και καμιά Φοιτητική Παράταξη δεν αναδείχθηκε ως η απόλυτη νικήτρια των εκλογών. Η συγκατοίκηση ενός Πρύτανη που υποστηρίκτηκε από τη Φοιτητική Παράταξη Πρωτοπορία, ενός Αντιπρύτανη Ακαδημαϊκών Υποθέσεων που εκλέγηκε μη έχοντας τη στήριξη οποιασδήποτε φοιτητικής παράταξης και ενός Αντιπρύτανη Διεθνών Σχέσεων, Οικονομικών και Διοίκησης που εκλέγηκε με τη στήριξη της Φοιτητικής Παράταξης της Προοδευτικής, συνθέτουν μια Πρυτανεία η οποία μπορεί να χρησιμοποιήσει την «ιδιαιτερότητά της» ως πλεονέκτημα. Να αξιοποιήσει τις «διαφορές» της, μετατρέποντάς τες σε εικόνα συναίνεσης, στέλλοντας έτσι ένα ισχυρό μήνυμα προς όλους τους πολιτικούς χώρους ότι το Πανεπιστήμιο Κύπρου πρώτα και πάνω απ’ όλα είναι ένα αυτόνομο ακαδημαϊκό ίδρυμα το οποίο, έχει αποκτήσει πλέον την κρίσιμη μάζα από κάθε άποψη, μαζί και ένα νομπελίστα, για να μπορεί να διεκδικήσει με αξιώσεις μια θέση ανάμεσα στα μεγάλα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια.

Αυτό το οποίο χρειάζεται, είναι η νέα ηγεσία του Πανεπιστημίου να διοικήσει όχι διαχειριστικά αλλά με όραμα, με στόχους υψηλούς και μετρήσιμους και με το βλέμμα στραμμένο στο Πανεπιστήμιο Κύπρου του 2020. Άλλωστε, η ομορφιά των πανεπιστημίων, είναι το απρόβλεπτο του μέχρι που μπορούν να φτάσουν. Επειδή η σκέψη, η γνώση και η καινοτομία δεν έχουν όρια.

Νέα γενιά και καινοτομία

Στη νέα εμβληματική πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τον τίτλο Νεολαία σε Κίνηση (Youth on the Move) που ανακοινώθηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μια τολμηρή στρατηγική που επιχειρεί να μετατρέψει τους ευρωπαίους νέους από κομμάτι της οικονομικής κρίσης σε φορείς προώθησης της οικονομικής ανάκαμψης. Η στρατηγική θέτει σαφείς, ξεκάθαρους ποσοτικούς και μετρήσιμους στόχους. Εισάγει καινοτομίες και εισηγείται δράσεις σε τέσσερις βασικούς άξονες. Τη δια βίου μάθηση, την κινητικότητα, τον εκσυγχρονισμό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και την απασχολησιμότητα.

Το Νεολαία σε Κίνηση είναι η δεύτερη από ένα σύνολό επτά εμβληματικών πρωτοβουλιών στις οποίες ο Πρόεδρος Μπαρόζο εστιάζει το Πλάνο Δράσης κατά τη διάρκεια της θητείας του και παραπέρα. Πριν το Νεολαία σε Κίνηση είχε ανακοινωθεί η εμβληματική πρωτοβουλία που αφορούσε στην Ένωση Καινοτομίας (innovation Union). Είναι πολιτικής σημασίας η προτεραιότητα που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδίδει σε αυτούς τους δύο τομείς ανακοινώνοντας τους πρώτους ως μέρος της μεγάλης πρόκλησης υλοποίησης της Ατζέντας 2020.

Επιπλέον, στο ίδιο το κείμενο της πρωτοβουλίας Νεολαία σε Κίνηση η Επιτροπή δια-συνδέει ξεκάθαρα πλέον την πολιτική για τη νεολαία με την πολιτική για την καινοτομία. Η άμεση αναφορά και προτροπή προς τα κράτη-μέλη και προς τα πανεπιστήμιά τους να εφαρμόσουν με συγκεκριμένες πολιτικές το «τρίγωνο της γνώσης», δηλαδή το νοητό εκείνο τρίγωνο που δια-συνδέει την εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία, για να πετύχουν την προώθηση της απασχολησιμότητας των νέων είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Εξάλλου είναι αυτονόητο, ότι σε μια εποχή που τη μάχη στην οικονομία κερδίζει η καινοτομία και η έρευνα, ότι η στρατηγική για τη νεολαία θα πρέπει να περικλείει αυτές τις διαστάσεις. Τι γίνεται όμως στην Κύπρο; Πόσο καλά αντιλαμβανόμαστε τη σημασία που έχει η προώθηση της κοινωνίας της γνώσης;

Από κυβερνητικής πλευράς η αντίληψη είναι σίγουρα από περιορισμένη έως και ανύπαρκτη. Η αντίληψη του ΑΚΕΛ ότι οι τομείς της νεολαίας, της έρευνας και της καινοτομίας είναι θέματα χαμηλής πολιτικής είναι κάτι παραπάνω από εμφανής. Μετά τους ατυχείς χειρισμούς που οδήγησαν σε πάγωμα του προγράμματος Νεολαία σε Δράση, η επανέναρξή του συμπίπτει με την αποκοπή των κονδυλίων του εθνικού προγράμματος Πρωτοβουλίες Νέων. Την ίδια ώρα το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας βρίσκεται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Οι περιορισμοί στη χρηματοδότηση έχουν προκαλέσει σοβαρές λειτουργικές δυσκολίες στην υλοποίηση των προγραμμάτων ενώ η καθυστέρηση πέραν του ενός έτους στην ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της πρόσκλησης του 2009, έχει πλήξει κυρίως τους νέους ερευνητές οι οποίοι εργάζονται στη βάση ερευνητικών συμβολαίων.

Την ίδια ώρα και ενώ με βάση τη Στρατηγική της Λισσαβόνας τέθηκε ο ευρωπαϊκός στόχος της επένδυσης 3% του ΑΕΠ σε έρευνα και τεχνολογία, η Κύπρος είχε θέσει αρχικά ως εθνικό στόχο το 1%, και για τη νέα Στρατηγική για το 2020 ο στόχος αυτός έχει μετακυλήσει ακόμη πιο κάτω.

Όλα τα πιο πάνω δείχνουν ότι το όραμα της Ευρώπης για μια έξυπνη, βιώσιμη και ανταγωνιστική οικονομία, δε μπορεί προς το παρόν να συμπεριλάβει την εθνική στρατηγική που χαράζει η κυπριακή κυβέρνηση, η οποία με μια άκρως συντηρητική αλλά και λαϊκίστικη προσέγγιση επιλέγει να επενδύει σε τομείς που είτε έχουν ήδη χρεοκοπήσει, όπως τη συντήρηση ζημιογόνων ημικρατικών οργανισμών, είτε σε ισοπεδωτικά και δήθεν «φιλολαϊκά» μέτρα τα οποία αφορούν παροχές οι οποίες κανένα κέρδος δεν αναπαράγουν για το σύνολο της κοινωνίας.

Πολύ φοβάμαι ότι αν δεν κατανοήσουμε πως η οικοδομική βιομηχανία και o τομέας των παραδοσιακών υπηρεσιών δε μπορούν να συντηρήσουν για πολύ ακόμη τη μικρή οικονομία της Κύπρου και να εισέλθουμε με όραμα και στρατηγική στη νέα εποχή επένδυσης στην εκπαίδευση, την έρευνα, την καινοτομία, την επιχειρηματικότητα και κυρίως στους νέους, ότι θα χάσουμε το τρένο της ανάπτυξης με αποτέλεσμα, η επόμενη γενιά να αντιμετωπίσει ακόμη μεγαλύτερη ανεργία και η κοινωνική συνοχή να υποστεί ακόμη μεγαλύτερο πλήγμα από την κρίση την οποία διερχόμαστε σήμερα.

Scroll to top