Ευρωπαϊκή Ένωση

ΑΡΘΡΟ, “ΕΥΡΩΠΗ, ΠΑΜΕ ΞΑΝΑ ΑΠ’ ΤΗΝ ΑΡΧΗ”

Σ’ ένα από τα λιγότερο γνωστά ανέκδοτα του Γλαύκου Κληρίδη, ήταν λέει ένας νέος Πρόεδρος κάποιας μικρής χώρας ο οποίος, αντιμετώπιζε πρόβλημα με την κοινή γνώμη γι’ αυτό αποτάθηκε σε ένα σοφό. Ο σοφός τον άκουσε και του έδωσε τρία φακελάκια. Του εξήγησε ότι, κάθε φορά που αντιμετώπιζε πρόβλημα με την κοινή γνώμη να ανοίγει διαδοχικά τα φακελάκια και μέσα θα έβρισκε τη λύση. Την 1η φορά που ο πολιτευτής αντιμετώπισε πρόβλημα άνοιξε τον 1ο φάκελο όπου μέσα έγραφε, «φταίνε οι προηγούμενοι!». Τη δεύτερη φορά, ο φάκελος μέσα έγραφε, «φταίει η Ευρωπαϊκή Ένωση!». Την τρίτη πλέον φορά ο φάκελος έγραφε, «πήγαινε σπίτι σου, επειδή προφανώς δεν τα καταφέρνεις!».

Η απαρχή…

Το 1950 ο τότε Υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας σε ομιλία του στο Παρίσι πρότεινε μια νέα μορφή πολιτικής συνεργασίας στην Ευρώπη, η οποία θα απέτρεπε κάθε ενδεχόμενο πολέμου μεταξύ των ευρωπαϊκών λαών. Όραμά του ήταν η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού οργάνου που θα διαχειριζόταν κεντρικά την παραγωγή άνθρακα και χάλυβα. Έτσι έθεσε τα θεμέλια της ίδρυσης της Ένωσης Άνθρακα και Χάλυβα, που στη συνέχεια οδήγησε στην ΕΟΚ και την Ευρωπαϊκή Ένωση όπως τη γνωρίζουμε σήμερα. Μία sui generis πολιτική και οικονομική ένωση κρατών τα οποία έχουν εκχωρήσει αυτοβούλως εθνική κυριαρχία με αντάλλαγμα τα πολλαπλά οφέλη που προκύπτουν από τη συνεργασία τους.

Ο Γλαύκος Κληρίδης όμως, στο όλο νόημα ανέκδοτό του αποτύπωνε με χιούμορ τον τρόπο με τον οποίο συχνά οι πολιτευτές εσωτερικά στα κράτη μέλη επιλέγουν να καρπούνται τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις ως δικές τους προσωπικές επιτυχίες κατά τις εξαγγελίες τους και να φορτώνουν από την άλλη τα όποια δικά τους λάθη στις Βρυξέλλες. Το φαινόμενο αυτό μαζί βεβαίως και με τα δημοκρατικά κενά που παρουσιάζει η λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει οδηγήσει μεγάλη μερίδα των Ευρωπαίων πολιτών να απαξιώνουν τη λειτουργία και τη σημασία της.

Εν τούτοις, οι πολίτες οφείλουν να γνωρίζουν ότι για ένα σωρό ζητήματα που αφορούν και επηρεάζουν άμεσα και καθημερινά τις ζωές τους υπεύθυνες είναι οι Βρυξέλλες. Από την ασφάλεια τροφίμων, το περιβάλλον, τις μεταφορές, τις παραβιάσεις ατομικών ελευθεριών, τα δικαιώματα των καταναλωτών καθώς και  άλλα που αποτελούν μέρος αυτού που ονομάζουμε ως κοινοτικό κεκτημένο. Κοινό, για κάθε Ευρωπαίο πολίτη.

Τα χρόνια όμως περνούν και το κοινό ευρωπαϊκό όραμα έχει απωλέσει σημαντικό έδαφος μέσα στο χρόνο με αποκορύφωμα βεβαίως την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου και την ανάπτυξη αντιευρωπαϊκών κινημάτων σε αρκετά κράτη μέλη. Η Ενωμένη Ευρώπη πλέον φαντάζει λιγότερη δημοφιλής, λιγότερο αναγκαία και λιγότερο αποτελεσματική.

Οι πρόσφατες εξελίξεις με την πανδημία και την αδυναμία διαχείρισης που επικράτησε κατά το πρώτο κύμα πανδημίας οδήγησε ακόμη περισσότερους να αμφισβητούν το ρόλο και τις δυνατότητές της. Η προσπάθειά της να ανακτήσει έδαφος κατά το 2ο κύμα προκάλεσε επίσης μουρμουρητά με τις παραγγελίες των εμβολίων και την περιορισμένη δυνατότητα επαρκούς παραγωγής και διάθεσής τους.

Αν δούμε όμως τη μεγάλη εικόνα η Ενωμένη Ευρώπη μας είναι πιο απαραίτητη από ποτέ άλλοτε. Επειδή ακριβώς οι όροι του οικονομικού και του πολιτικού παιχνιδιού έχουν αλλάξει. Η Ε.Ε. δε χρειάζεται πλέον να είναι ο αποδιοπομπαίος τράγος για κάθε εθνικό πολιτευτή καθώς οι όροι του διεθνούς παιχνιδιού παίζονται με όρους επιστημονικούς και ερευνητικούς. Ισχυρός σήμερα είναι αυτός που μπορεί να ηγηθεί των ερευνητικών και επιστημονικών αποτελεσμάτων. Οικονομικά ισχυρός είναι αυτός που έχει τα καλύτερα επιστημονικά αποτελέσματα, τις περισσότερες πατέντες, τα περισσότερα start-ups, τις καλύτερες δημοσιεύσεις, τα πιο πρωτοπόρα προϊόντα και υπηρεσίες… το καλύτερο εμβόλιο. Η μάχη είναι επιστημονική και τεχνολογική.

Ο παγκόσμιος οικονομικός πόλεμος είναι ανελέητος και ατέλειωτος αλλά για πρώτη φορά έγινε ξεκάθαρο ότι τη δεκαετία του 2020-2030 δε θα την κερδίσουν εκείνοι με το χαμηλότερο κόστος εργατικού δυναμικού, ούτε οι χώρες με το μεγαλύτερο στράτευμα και στρατιωτικό εξοπλισμό. Ούτε καν οι χώρες με τον μεγαλύτερο γεωπολιτικό ρόλο. Θα τον κερδίσουν, όσοι πετύχουν με αξιώσεις στη μάχη της έρευνας και της καινοτομίας.

Γι’ αυτό ακριβώς τον λόγο είναι, που η ενωμένη Ευρώπη, μπορεί να προτάξει όραμα βιώσιμο για το μέλλον των λαών της. Επειδή στη νέα οικονομική/επιστημονική μάχη ΗΠΑ, Ρωσίας, Κίνας, Ιαπωνίας και αναδυόμενων οικονομιών η Ενωμένη Ευρώπη με τα δικά της επιστημονικά κέντρα μόνο ως ενωμένη μπορεί να ανταγωνιστεί. Γι’ αυτό και είναι απολύτως απαραίτητη.

Ο διορισμός, η κρίση και μια πιθανή διέξοδος

Θερμά συγχαρητήρια στον Μαργαρίτη Σχοινά τον πρώτο Έλληνα Επίτροπο που αναλαμβάνει θέση Αντιπροέδρου στο Συμβούλιο των Επιτρόπων. Θέση η οποία έχει εκτελεστικό χαρακτήρα αλλά και καθοδηγητικό. Ο κ. Σχοινάς δε θα έχει ένα χαρτοφυλάκιο αλλά αριθμό χαρτοφυλακίων στις αρμοδιότητές του, τα οποία θα περιλαμβάνουν την εκπαίδευση, την ασφάλεια, την μετανάστευση και την εργασία. Όλα εξαιρετικά σημαντικά και κρίσιμα ιδιαίτερα αν αξιολογήσει κανείς τις μεγάλες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει σήμερα η Ε.Ε. σε αναζήτηση ρόλου και ταυτότητας στο διεθνές σκηνικό. Η επιτυχία βεβαίως δεν αντανακλάται μόνο στο πρόσωπο του κ. Σχοινά αλλά και στην πολιτική ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος καθώς και στη νέα ελληνική κυβέρνηση.
Αυτό όμως που προκάλεσε αντιδράσεις και έντονη συζήτηση ακόμη και εντός της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος δεν ήταν το αξιόλογο τεχνοκρατικό βιογραφικό του κ. Σχοινά αλλά η καινούρια ονομασία του χαρτοφυλακίου της Αντιπροεδρίας που αναλαμβάνει που τιτλοφορείται ως “Αντιπρόεδρος για την Προστασία του Ευρωπαϊκού Τρόπου Ζωής” στα αγγλικά η επίσημη μετάφραση είναι, “Protecting our European Way of Life”. Ένας τίτλος αν μη τι άλλο αμφιλεγόμενος ο οποίος παραπέμπει έντονα στις συχνές δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου Τραμπ και το “Our great American way of life”. Ήδη ο απερχόμενος Πρόεδρος της Επιτροπής, Ζαν Κοντ Γιούνκερ δήλωσε αντίθετος με τον τίτλο του χαρτοφυλακίου, ενώ αντίθεση δήλωσαν και το Παρίσι και οι Βρυξέλλες.
Η αλήθεια είναι ότι από τις αρχές του ‘90 και μετά τη πτώση του τείχους του Βερολίνου, το όραμα που διαμόρφωσαν οι ηγέτες της Ε.Ε. ήταν μία Ευρώπη δίχως σύνορα. Το βασικό μότο της εποχής ήταν “Ενωμένοι στη Διαφορετικότητα”. Ένα μότο που εξυπηρετούσε την πολιτική κατοχύρωσης της ενιαίας αγοράς και των τεσσάρων βασικών ελευθεριών διακίνησης ανθρώπων, κεφαλαίων, εμπορευμάτων και υπηρεσιών. Τις συμφωνίες του Σένγκεν και την κατάργηση των εσωτερικών συνόρων. Τη νίκη της ενιαίας αγοράς. Αλλά υπήρχε και κάτι άλλο πέραν της οικονομικής ολοκλήρωσης. Υπήρχε η έννοια του σεβασμού της διαφορετικότητας. Η αντίληψη του πλούτου που μας προσέδιδε η συνεργασία ανθρώπων από διαφορετικές χώρες, κουλτούρες κι εθνικά πρότυπα. Τα νέα κράτη μέλη, η διεύρυνση, το «ξένο», δεν φόβιζαν με τον ίδιο τρόπο τον μέσο Ευρωπαίο όπως σήμερα.
Από τότε βέβαια πολύ νερό έχει κυλήσει στο αυλάκι και η Ε.Ε. πλήγηκε από μία μακρά και δύσκολη οικονομική και μεταναστευτική κρίση. Σήμερα που έχουμε ορθοποδήσει όμως θέλουμε να κλειστούμε στον εαυτό μας; Αυτό είναι το όραμα των Ευρωπαίων ηγετών μας; Η προστασία/επιβολή ενός κοινού (;) τρόπου ζωής; Πόσο μυωπική μπορεί αλήθεια να είναι μια τέτοια πολιτική περιχαρακωμένη προσέγγιση μέσα σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον σκληρού ανταγωνισμού με τις αναδυόμενες οικονομίες Κίνας, Ινδίας, Ρωσία, Βραζιλία και Ν. Αφρική να παρουσιάζουν τέτοια αλματώδη οικονομική ανάπτυξη; Ας τα ξανασκεφτούμε. Ίσως ο τίτλος του χαρτοφυλακίου του κ. Σχοινά να δώσει μάλιστα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για να τα συζητήσουμε. Τολμώ και προβλέπω πάντως ότι με αφορμή αυτό, θα επαναρχίσει ένας σοβαρός πολιτικός διάλογος αναφορικά με το παρόν και το μέλλον της Ευρώπης και τις πολιτικές της επιδιώξεις. Κάτι που και η ίδια η Ευρώπη έχει απόλυτη ανάγκη να συζητήσει.

Ένα νέο Ελσίνκι

Τελικά η πενταμερής δε βρίσκεται στο τραπέζι της σημερινής συνάντησης Ακιντζί – Αναστασιάδη και ενδεχομένως μάλιστα ούτε και να βρέθηκε ποτέ, πέραν κάποιων προφορικών δηλώσεων. Η σημερινή συνάντηση η οποία στόχο έχει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για το κυπριακό δυστυχώς δε συγκεντρώνει μεγάλες πιθανότητες επιτυχίας επειδή, τα δύο μεγάλα αγκάθια του κυπριακού (πολιτική ισότητα και ασφάλεια/εγγυήσεις) όχι απλά παραμένουν, αλλά επιπλέον, οι διαφορές που χωρίζουν τις δύο πλευρές έχουν διευρυνθεί. Καπάκι σε αυτά έρχεται να προστεθεί η προκλητικότατη στάση της Τουρκίας με τις συνεχείς παραβιάσεις και παράνομες ενέργειές της στην κυπριακή αποκλειστική οικονομική ζώνη της Κύπρου.

Μέσα σε αυτό το εξαιρετικά σύνθετο και κακό πολιτικό κλίμα δύσκολα μπορεί να καταλάβει κανείς αν υπάρχει πραγματικά λόγος για τη σημερινή συνάντηση, εκτός και αν γίνεται “για τα μάτια του κόσμου” και μόνο. Σε κάθε περίπτωση όμως, ας ελπίσουμε ότι θα είναι ο προπομπός για κάτι πιο ουσιαστικό.

Το ζήτημα είναι τι έχει να γίνει απ’ εδώ και πέρα κι ενόψει φθινοπώρου. Η δική μας πλευρά σίγουρα δε μπορεί να “επιτρέψει” τη διαιώνιση μίας κατάστασης η οποία έχει περιγραφεί ως η “δεύτερη εισβολή” να συνεχιστεί. Από την άλλη, οι προσπάθειες για κυρώσεις και άλλα μέτρα δε στάθηκαν αρκετά για να αλλάξουν οτιδήποτε επί του πρακτέου. Οπότε απαιτείται ένας άμεσος μετασχηματισμός στόχων και πρακτικής στη βάση του ότι η ενεργειακή προοπτική πρέπει να θέσει το πλαίσιο για την επίλυση του κυπριακού και την αντιμετώπιση της τουρκικής προκλητικότητας.

Πολλοί σήμερα θα αντιδράσουν στην προοπτική άμεσης διασύνδεσης της λύσης του κυπριακού με τις εξελίξεις στον τομέα της ενέργειας. Εξάλλου πολλοί είχαν αντιδράσει και όταν η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας μας διασυνδέθηκε με εκείνη της Τουρκίας. Εντούτοις, εκείνη η στρατηγική όχι μόνο οδήγησε στη μεγαλύτερη διπλωματική και πολιτική νίκη της Κύπρου μετά το ’74 αλλά επιπλέον οι μετέπειτα εξελίξεις δικαίωσαν εκείνους τους λίγους που την υπερασπίστηκαν και εφάρμοσαν στην πράξη.

Κάτι αντίστοιχο επαναλαμβάνεται και σήμερα. Η Τουρκία επιδιώκει να κερδίσει το ηθικό πλεονέκτημα προτάσσοντας για άλλη μια φορά την “προστασία των Τουρκοκυπρίων” ισχυριζόμενη ότι προτού η Κ.Δ. προχωρήσει σε γεωτρήσεις, οφείλει να επιλύσει το κυπριακό, διαφορετικά θα παρέμβει η ίδια. Όπως και έκανε. Τα ίδια ακριβώς συνέβησαν τη δεκαετία του ’90 με την προετοιμασία για τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις Κύπρου και Ε.Ε. να βρίσκονται στο αποκορύφωμά τους. Η Τουρκία επέμενε πάλι τότε ότι η Κύπρος δε μπορεί να ενταχθεί στην Ε.Ε. δίχως τη προηγούμενη  λύση του κυπριακού διαφορετικά προειδοποιούσε με casus belli.

Το Ελσίνκι έλαβε πολλή κριτική από πολιτικούς κύκλους σε Ελλάδα και Κύπρο επειδή πολλοί αντέδρασαν για την απόδοση της ιδιότητας υποψήφιου μέλους στην Τουρκία ως αντάλλαγμα για τη συμφωνία. Ήταν πολύ μύωπες για να δουν την τεράστια σημασία που είχε για την Κύπρο το κείμενο του Συμβουλίου. Η ένταξη της Κύπρου δίχως αστερίσκους και υποσημειώσεις την “απελευθέρωνε” από όμηρο της Τουρκίας και άνοιγε διάπλατα τις πόρτες στην ολοκλήρωση της ενταξιακής της πορείας.

Η Κύπρος σήμερα έχει ανάγκη από ένα νέο Ελσίνκι ή καλύτερα από μία νέα μεγάλη στρατηγική όπου το φυσικό αέριο θα τοποθετείται στο επίκεντρο ως εργαλείο ειρήνης αντί ως αιτία έντασης και συγκρούσεων στην περιοχή. Η ιστορία είναι πολύ νωπή για να μην τη θυμάται κανείς και η σύγχρονη ιστορία του κυπριακού φανερώνει ότι κάθε φορά που η ελληνοκυπριακή ηγεσία παρασυρόταν από σύνδρομα γιγαντισμού δεν είχαμε καλή κατάληξη. Γι’ αυτό ας ανασυνταχθούμε κι ας αναθεωρήσουμε στρατηγική προτού δημιουργηθούν νέα αρνητικά τετελεσμένα. 

Η Ευρώπη έχει ανάγκη από οξυγόνο

Στο πάρα ένα των εκλογών της ερχόμενης Κυριακής και λίγο πριν το σφύριγμα λήξης μίας προεκλογικής περιόδου γεμάτης αντεγκλήσεις, αστοχίες, ψηλούς τόνους και ελάχιστη έως και καθόλου συζήτηση για τα διλήμματα της Ευρώπης, ας προσπαθήσουμε να βάλουμε μερικά πράγματα στη θέση τους. Επειδή αναντίλεκτα οι πολίτες έχουν μπερδευτεί από μία προεκλογική η οποία με ελάχιστες εξαιρέσεις απέτυχε να εξευρωπαΐσει το δημόσιο διάλογο, παραδίδοντάς τον αμαχητί στην καθημερινή άσχημη επικαιρότητα των τελευταίων μηνών.

Οι μεθαυριανές ευρωεκλογές όμως, είναι ίσως οι σημαντικότερες των τελευταίων δεκαετιών λόγω όλων αυτών των κοινωνικοοικονομικών εξελίξεων που σημειώθηκαν τα τελευταία χρόνια. Τα ζητήματα που είχε να διαχειριστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα ευρωπαϊκά κράτη την τελευταία δεκαετία ήταν πολλά και σύνθετα: Επέκταση της οικονομικής κρίσης σε πολλά από τα κράτη-μέλη, ανεργία, προσφυγικό – μεταναστευτικό, άνοδος της ακροδεξιάς, Βrexit κι άκρατος λαϊκισμός.

Ήδη σε Γαλλία, Ιταλία και Πολωνία τα ακροδεξιά κινήματα τύπου Λεπέν έχουν σχεδόν διπλασιάσει τη δύναμή τους, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο ο συντηρητικός ηγέτης του Brexit, Ναίτζελ Φάρατζ προβάλει ως το αδιαμφισβήτητο φαβορί των εκλογών!

Η Ευρώπη σήμερα έχει ανάγκη από οξυγόνο και παρόλο που τον τελευταίο μήνα η τοξικότητα της πολιτικής σκηνής του τόπου έχει ξεπεράσει κάθε όριο και η πόλωση που προκαλείται θυμίζει εποχές δεκαετίας ’80, εν τούτοις εκείνο που μένει είναι ότι στις 2 Ιουλίου η αίθουσα του ευρωκοινοβουλίου θα αναμένει τους νέους ευρωβουλευτές οι οποίοι θα κρίνουν και θα αποφασίσουν σε μεγάλο βαθμό την κατεύθυνση που θα πάρει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα.

Επιστρέφοντας τώρα στα του οίκου μας. Η μικρή μας χώρα συμμετέχει στο ευρωκοινοβούλιο με όλους κι όλους έξι ευρωβουλευτές, ενταγμένους σε τέσσερις διαφορετικές πολιτικές ομάδες. Έναν στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΔΗΣΥ), μία στους Συντηρητικούς και Μεταρρυθμιστές (Ελ. Θεοχάρους), δύο στην Ευρωπαϊκή Ενωτική Αριστερά (ΑΚΕΛ) και δύο στους Ευρωπαίους Σοσιαλιστές (ΕΔΕΚ και ΔΗΚΟ (!)).

Από τις πιο πάνω ομάδες, εκείνοι οι οποίοι έχουν ξεκάθαρη και σαφή φιλοευρωπαϊκή κατεύθυνση και ατζέντα είναι το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και κατά δεύτερο λόγο οι Ευρωπαίοι Σοσιαλιστές. Μπορεί βέβαια στην Κύπρο (όπως και σε άλλα κράτη-μέλη) για τυχάρπαστους εκλογικούς λόγους να «φιλοξενούνται στα ψηφοδέλτια άτομα διαφορετικών ιδεολογικών αποχρώσεων αλλά στη συνέχεια και με την ενδεχόμενη εκλογή τους θα βρεθούν στις πολιτικές ομάδες όπου συμμετέχουν τα κόμματά τους. Οπότε με αυτό το δεδομένο ο φιλοευρωπαϊστής καθηγητής κ. Κιζίλγιουρεκ που φιλοξενείται στο ψηφοδέλτιο του ΑΚΕΛ –εφόσον εκλεγεί- θα ενταχθεί και θα συμμετέχει στην αντιευρωπαϊκή ομάδα της ανανεωτικής αριστεράς. Ενώ η γιατρός και νυν ευρωβουλευτής Ε. Θεοχάρους θα βρεθεί να συμμετέχει από τους κύκλους των συντηρητικών αντιευρωπαϊστών στην ομάδα των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών!

Είναι όλα αυτά τα οποία κάθε κύπριος ψηφοφόρος που επιθυμεί να δει την Ευρώπη ισχυρή, ενωμένη και αλληλέγγυα πρέπει να λάβει υπόψη. Ως πολίτες της ενωμένης Ευρώπης, του εγχειρήματος που με τα θετικά του και τα αρνητικά του, κατάφερε να προσφέρει ευημερία, ειρήνη και ανάπτυξη στα μέλη της, οφείλουμε να δώσουμε ένα ισχυρό μήνυμα δημοκρατίας και ενότητας στις Ευρωεκλογές της 26ης Μαΐου.

Ψήφος στον Δημοκρατικό Συναγερμό συνεπάγεται θετική ψήφο στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα. Θετική ψήφο προς την Ενωμένη Ευρώπη. Μία Ευρώπη με ενιαία και αλληλέγγυα πολιτική για το μεταναστευτικό, το περιβαλλοντικό, με κοινή άμυνα και ασφάλεια. Με μία διεθνή φωνή στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία.

Η Κύπρος αυτή την Ευρώπη είναι που έχει ανάγκη. 


Ευρώπη μας!

Σ’ ένα από τα γνωστά ανέκδοτα του Γλαύκου Κληρίδη, ήταν λέει ένας νέος Πρόεδρος κάποιας μικρής χώρας ο οποίος, αντιμετώπιζε πρόβλημα με την κοινή γνώμη γι’ αυτό αποτάθηκε σε ένα σοφό. Ο σοφός τον άκουσε και του έδωσε τρία φακελάκια. Του εξήγησε ότι, κάθε φορά που αντιμετώπιζε πρόβλημα με την κοινή γνώμη να ανοίγει διαδοχικά τα φακελάκια και μέσα θα έβρισκε τη λύση. Την 1η φορά που ο πολιτευτής αντιμετώπισε πρόβλημα άνοιξε τον 1ο φάκελο όπου μέσα έγραφε, «φταίνε οι προηγούμενοι!». Τη δεύτερη φορά, ο φάκελος μέσα έγραφε, «φταίει η Ευρωπαϊκή Ένωση!». Την τρίτη πλέον φορά ο φάκελος έγραφε, «πήγαινε σπίτι σου, επειδή προφανώς δεν τα καταφέρνεις!».

Το ανέκδοτο θυμήθηκα με αφορμή την «Ημέρα της Ευρώπης» που γιορτάζουμε κάθε χρόνο στις 9 Μαΐου. Η ημέρα σηματοδοτεί την επέτειο της ιστορικής «Διακήρυξης Σιούμαν» καθώς, το 1950 ο τότε Υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας σε ομιλία του στο Παρίσι πρότεινε μια νέα μορφή πολιτικής συνεργασίας στην Ευρώπη, η οποία θα απέτρεπε κάθε ενδεχόμενο πολέμου μεταξύ των ευρωπαϊκών λαών. Όραμά του ήταν η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού οργάνου που θα διαχειριζόταν κεντρικά την παραγωγή άνθρακα και χάλυβα. Έτσι έθεσε τα θεμέλια της ίδρυσης της Ένωσης Άνθρακα και Χάλυβα, που στη συνέχεια οδήγησε στην ΕΟΚ και την Ευρωπαϊκή Ένωση όπως τη γνωρίζουμε σήμερα. Μία sui generis πολιτική και οικονομική ένωση κρατών τα οποία έχουν εκχωρήσει αυτοβούλως εθνική κυριαρχία με αντάλλαγμα τα πολλαπλά οφέλη που προκύπτουν από τη συνεργασία τους.

Ο σοφός Γλαύκος Κληρίδης όμως, στο όλο νόημα ανέκδοτό του αποτύπωνε με χιούμορ τον τρόπο με τον οποίο συχνά οι πολιτευτές εσωτερικά στα κράτη μέλη επιλέγουν να καρπούνται τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις ως δικές τους προσωπικές επιτυχίες κατά τις εξαγγελίες τους και να φορτώνουν από την άλλη τα όποια δικά τους λάθη στις Βρυξέλλες. Το φαινόμενο αυτό μαζί βεβαίως και με τα δημοκρατικά κενά που παρουσιάζει η λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει οδηγήσει μεγάλη μερίδα των Ευρωπαίων πολιτών να απαξιώνουν τη λειτουργία και τη σημασία της.

Εν τούτοις, οι πολίτες οφείλουν να γνωρίζουν ότι για ένα σωρό ζητήματα που αφορούν και επηρεάζουν άμεσα τις ζωές τους υπεύθυνες είναι οι Βρυξέλλες. Από την ασφάλεια τροφίμων, το περιβάλλον, τις μεταφορές, τις παραβιάσεις ατομικών ελευθεριών, τα δικαιώματα των καταναλωτών καθώς και ένα σωρό άλλα που αποτελούν μέρος αυτού που ονομάζουμε ως κοινοτικό κεκτημένο. Κοινό για κάθε Ευρωπαίο πολίτη.

Είναι γι’ αυτό το λόγο που η συμμετοχή μας στις επερχόμενες Ευρωπαϊκές εκλογές της 26ης Μαΐου έχει την ίδια αν όχι και μεγαλύτερη σημασία από τις εθνικές εκλογές. Η εκπροσώπηση ενός μικρού κράτους μέλους στο Ευρωκοινοβούλιο έχει τη δικό της ειδικό κέντρο βάρους -όχι μόνο για την εικόνα της χώρας μας- αλλά κυρίως, για τη δυνατότητά της να επηρεάσει, να πείσει και να καθορίσει σε καίρια ζητήματα πολιτικής τη θέση της πολιτικής ομάδας στην οποία συμμετέχει προς όφελος των συμφερόντων της χώρας μας.

Θέματα μετανάστευσης, ενιαίας φορολογίας, τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ενέργειας, δικαιοσύνης, καταπολέμησης της διαφθοράς κι ένα σωρό άλλα εμπίπτουν στη δικαιοδοσία της Ε.Ε. και ως τέτοια η Κύπρος έχει ειδικά συμφέροντα και θέσεις να υπερασπίσει από τα έδρανα του ευρωκοινοβουλίου.

Γι’ αυτό στις 26 Μαΐου η Κύπρος ψηφίζει!



Κάποιες σκέψεις για την Jo Kox…

Μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση με τη βραδύτητά, τη γραφειοκρατία και τα δημοκρατικά της ελλείμματα να μην έδωσε παρά ελάχιστη έμπνευση για ηρωικές δράσεις ή εξεγέρσεις υπεράσπισής της οποιασδήποτε μορφής. Εντούτοις, η διοικητική και πολιτική υπέρβαση του έθνους-κράτους προκάλεσε και συνεχίζει να προκαλεί καθημερινά τον κάθε θιασώτη της φυλετικής καθαρότητας.

Η Κοξ ήταν μια από τις καλύτερες εκπροσώπους του «περισσότερα είναι αυτά που μας ενώνουν από αυτά που μας χωρίζουν», διαμορφώνοντας με τον πολιτικό της λόγο κουλτούρα ισότητας και αποδοχής του «άλλου», δίνοντας στίγμα και πολιτικό περιεχόμενο στο «Ενωμένοι μέσα στη Διαφορετικότητα».

Η Κοξ και στην πολιτική και στην επαγγελματική της πορεία και προσωπική ζωή έκανε όλα εκείνα τα οποία εξοργίζουν τους φανατικούς του σκοταδισμού. Εργαζόταν σε μη κυβερνητικές φιλανθρωπικές οργανώσεις με σκοπό την ανάπτυξη του τρίτου κόσμου. Συμμετείχε σε εκστρατείες για να μειώσει τη βρεφική θνησιμότητα. Ήταν φεμινίστρια. Υποστήριζε τα δικαιώματα των μεταναστών και αγκάλιαζε τις μειονότητες στην περιφέρειά της. Επέλεξε στην 1η της ομιλία μετά την εκλογή της να μιλήσει για την ενσωμάτωση. Συμμετείχε δυναμικά στην εκστρατεία για την παραμονή της χώρας της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Κοξ είχε το θάρρος και την τόλμη να υπερασπίζεται δημόσια, με επιχειρήματα, με πάθος και με χιούμορ, όλα εκείνα που εξοργίζουν τον κάθε φασίστα.

Η Κοξ δεν είναι μια αδικοχαμένη γυναίκα όπως γράφτηκε πλειστάκις από χθες. Η Κοξ δε σκοτώθηκε σε δυστύχημα, ούτε έσβησε από κάποια ασθένεια. Η Κοξ δολοφονήθηκε βάναυσα σε δημόσιο χώρο για τις πολιτικές της ιδέες. Ο δολοφόνος της, ένας νεοναζιστής, ήθελε να της κλείσει το στόμα γιατί δεν άντεχε την εικόνα της, τον λόγο της, τις ιδέες της. Ήθελε να την εξοντώσει κυριολεκτικά για να μην υπάρχει πολιτικά.

Η Κοξ είναι η πρώτη νεκρή της ιδέας της Ενωμένης Ευρώπης. Μια γενναία γυναίκα η οποία τολμούσε να υποστηρίζει λιγότερο λαοφιλείς θέσεις επειδή τις πίστευε και επειδή τις εφάρμοζε με συνέπεια και στη δική της ζωή.

Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς κατά πόσο η στυγερή της δολοφονία θα επηρεάσει το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας την ερχόμενη Πέμπτη, αλλά όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα του Brexit, η διαμάχη για το αν τελικά εκείνα που μας χωρίζουν είναι περισσότερα ή λιγότερα απ’ όσα μας ενώνουν θα συνεχιστεί για πολλά χρόνια ακόμη. Εύχομαι με τον θάνατό της να μας κάνει να ξαναθυμηθούμε τις εποχές που οι λαοί της Ευρώπης προτίμησαν να χτίσουν τείχη αντί γέφυρες και να αναλογιστούμε τις συνέπειες.
Αιωνία της η μνήμη.

http://politis.com.cy/article/kapies-skepsis-gia-tin-jo-kox

Η δημοκρατία υπό απειλή

Το απόγευμα της Τρίτης, 22 Μαρτίου, μερικές μόνο ώρες μετά τις βομβιστικές επιθέσεις στις Βρυξέλλες, την καρδιά της Ε.Ε. ο Γάλλος Πρωθυπουργός Francoise Hollande με tweet από τον προσωπικό του λογαριασμό, δήλωνε το αυτονόητο: το τρομοκρατικό κτύπημα στις Βρυξέλλες ήταν χτύπημα εναντίον ολόκληρης της Ευρώπης. 
Η τοποθέτηση του Γάλλου πρωθυπουργού αναδεικνύει την ευρωπαϊκή διάσταση του συμβάντος – διασυνδέοντας το εμμέσως πλην σαφώς με τις επιθέσεις του Νοεμβρίου του 2015 – υπογραμμίζοντας μια σκληρή πραγματικότητα για ολόκληρη την Ευρώπη που σχετίζεται με μια διαδικασία “κανονικοποίησης / normalization” του φόβου. Ο φόβος, αργά αλλά σταδιακά έρχεται να εμφιλοχωρήσει στην καθημερινότητα των Ευρωπαίων πολιτών. Ανά πάσα στιγμή, οπουδήποτε στην Ευρώπη, μπορεί να υπάρξει ένα νέο τρομοκρατικό χτύπημα σπέρνοντας το θάνατο και τον πανικό σε αθώους ανυποψίαστους πολίτες. Καθώς ο φόβος εμφιλοχωρεί στην Ευρώπη, ένας φόβος που διασυνδέεται άμεσα με τον ισλαμικό φονταμενταλισμό των τζιχανιστών,  οι ευρωπαϊκές κοινωνίες καθίστανται όλο και πιο ευάλωτες στη ρητορική του μίσους και της ξενοφοβίας. Οι φωνές για περιχαράκωση της Ευρώπης, ενίσχυσης των μέτρων ασφαλείας και αύξησης της συχνότητας των ελέγχων – με ότι αυτό συνεπάγεται για τις ατομικές ελευθερίες, καθίστανται όλο και πιο δυνατές. Είναι οι ίδιες φωνές που αποκρύπτουν ότι η συντριπτική πλειοψηφία των τρομοκρατών, αν όχι όλοι, έχουν γεννηθεί και μεγαλώσει στην Ευρώπη. Ενώ δε διστάζουν να στιγματίσουν με αυτές τους πρόσφυγες απαιτώντας, εδώ και τώρα, άμεσο κλείσιμο των συνόρων και περιχαράκωση της Ευρώπης. 
Η δημοκρατία μας δέχεται διπλή επίθεση. Απειλείται από τους τζιχαντιστές από τη μία και από την αναβίωση του φασισμού από την άλλη. Αν όμως στο όνομα του αντιτρομοκρατίας, η ευρωπαϊκή δημοκρατία αυτοκαταλυθεί, τότε οι τζιχαντιστές τρομοκράτες θα έχουν πετύχει τον σκοπό τους με τον φόβο. 
Αν από την άλλη εισακουστούν οι φωνές που θέλουν κλείσιμο συνόρων, φράκτες, απελάσεις ή και εκτελέσεις προσφύγων και όλα τα σχετικά τότε δε θα μιλάμε πλέον για δημοκρατία και ελευθερία, αλλά για την απαρχή μίας νέας δικτατορίας παρόμοιας όσων είχε ζήσει η Ευρώπη στο παρελθόν με τον ναζισμό και φασισμό.
Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, οι ηγεσίες των ευρωπαϊκών κρατών και η ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καλούνται σήμερα, να αντλήσουν από τις αξίες του οικουμενικού ανθρωπισμού για να στραφούν με την ίδια αποφασιστικότητα τόσο απέναντι στην τρομοκρατία όσο και απέναντι στην «κανονικοποίηση» του φόβου Αντλώντας από τα ανθρωπιστικά ιδεώδη και τις δημοκρατικές αξίες, που για αιώνες καλλιεργεί και αναπτύσσει ο ευρωπαϊκός πολιτισμός. Να αναζητήσει μέσα από τη διεθνή συνεργασία τον τερματισμό της τρομοκρατίας και ότι δημιουργεί τις συνθήκες για την ανάπτυξή της, σε κάθε σημείο του κόσμου.  
Η Επικεφαλής της ΕΕ για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, FedericaMogherini, σε συνέντευξη τύπου στην Ιορδανία σημείωνε ότι, μετά το τρομοκρατικό χτύπημα, η Ευρώπη και η πρωτεύουσά της βίωναν, τη συγκεκριμένη ημέρα, τον ίδιο πόνο τον οποίο γνώρισε και γνωρίζει καθημερινά η περιοχή της Μέσης Ανατολής. Η δήλωση της αξιωματούχου της Ε.Ε. αν και τόσο παρόμοια με αυτή του Γάλλου πρωθυπουργού – είναι σαφώς πιο περιεκτική. Επειδή ενώ αναγνωρίζει την ευρωπαϊκή διάσταση του προβλήματος των τρομοκρατικών χτυπημάτων, δεν αποσιωπά τη διεθνή του διάσταση. Η τρομοκρατία δεν είναι πρόβλημα μόνο της Ευρώπης ή μόνο του λεγόμενου δυτικού κόσμου. Δεν στρέφεται μόνο κατά των ευρωπαϊκών αξιών και του δυτικού πολιτισμικού παραδείγματος. Η τρομοκρατία στρέφεται κατά της ανθρωπότητας ολόκληρης. Αποτελεί έκφραση των χειρότερων ενστίκτων που μπορεί να φέρει ο άνθρωπος, οδηγεί στο βάραθρο της βαρβαρότητας. Η αντίσταση κατά της τρομοκρατίας – όπου και με όποια μορφή και όποτε αυτή εμφανίζεται –  είναι ευθύνη όλων όσοι θέλουμε να ονομαζόμαστε άνθρωποι.

Με ορίζοντα το 2020


Ορίζοντας 2020 ονομάζεται το νέο ευρωπαϊκό πρόγραμμα το οποίο θα διαθέτει χρηματοδότηση με ανταγωνιστικούς όρους, στους τομείς έρευνας και καινοτομίας. Το πρόγραμμα θα τεθεί σε εφαρμογή το 2014 και θα ισχύσει μέχρι και το 2020. Οι πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για προϋπολογισμό της τάξης των 80 δις ενώ οι πιο συντηρητικές για 71 δις, ανάλογα της εξέλιξης των διαπραγματεύσεων στο Συμβούλιο. Το βέβαιο είναι, πως οι τομείς έρευνας και καινοτομίας ενισχύονται με αύξηση του προϋπολογισμού σχεδόν κατά 50% σε σχέση με τον υφιστάμενο.

Με αυτό τον τρόπο είναι που επιχειρείται να γίνουν πράξη οι διακηρύξεις της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Καινοτόμος Ευρώπη». Ο μεγάλος στόχος όπως το θέτουν οι ευρω-τεχνοκράτες είναι, «Οι καλές ιδέες να βρουν το δρόμο τους προς τις αγορές». Γι αυτό το λόγο στο Ορίζοντας 2020, η καινοτομία παντρεύεται με την έρευνα μέσα από τρεις άξονες. 

Στον 1ο άξονα, με τον τίτλο «Αριστεία», οι χρηματοδοτήσεις θα αφορούν κυρίως προγράμματα για την ανάπτυξη της καριέρας των ερευνητών και την κατάρτισή τους, τη χρηματοδότηση σε νέες αναδυόμενες τεχνολογίες και σε ερευνητικές υποδομές.

Στον 2ο άξονα με τίτλο «Βιομηχανική Ανταγωνιστικότητα», θα χρηματοδοτούνται δράσεις που θα στοχεύουν στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, στην ενθάρρυνση της καινοτομίας στις βιομηχανίες, στη συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην έρευνα κλπ.

Τέλος, στον άξονα «καλύτερες κοινωνίες» η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να ενθαρρύνει την ερευνητική κοινότητα της Ευρώπης να δημιουργήσει διεπιστημονικές συνεργασίες για να υποβάλουν τις καλύτερες προτάσεις με στόχο να αντιμετωπιστούν οι εξής προκλήσεις. Η πρόκληση αναβάθμισης της υγείας «ζώ περισσότερο και καλύτερα», η πρόκληση για περισσότερη πράσινη και αποδοτική ενέργεια, η περιβαλλοντική πρόκληση για βιώσιμη χρήση των πόρων για την προστασία του πλανήτη,  η πρόκληση για  συνεκτική καινοτομία και ασφαλείς κοινωνίες, η συνεχής πρόκληση της ασφάλειας στην παροχή τροφίμων, καθώς και η ανάπτυξη περιβαλλοντικά φιλικών και ασφαλισμένων δημόσιων μεταφορών.

Που επιδιώκω να καταλήξω με τις πιο πάνω αναφορές; Επιχειρώ να δώσω τη μεγάλη εικόνα. Δηλαδή τι πραγματικά συμβαίνει στη μεγάλη σκακιέρα που ονομάζεται ευρωπαϊκός χώρος έρευνας, τον οποίο επηρεάζουν κυβερνήσεις, τεχνοκράτες, ισχυρά πανεπιστήμια αλλά και τα συμφέροντα των μεγάλων βιομηχανιών της Ευρώπης. Μέσα από όλο αυτό είναι που προκύπτουν οι προτεραιότητες, ο προϋπολογισμός για κάθε ενότητα και τα  προγράμματα εργασίας. 

Για ένα κράτος-μέλος, η ικανότητα να είναι ευθυγραμμισμένο με τις ευρωπαϊκές κοινωνικές προκλήσεις αποτελεί προϋπόθεση για να μπορεί να διεκδικεί στο χώρο των χρηματοδοτήσεων με αξιώσεις. Όλοι μπορούν να συμμετάσχουν αλλά εκείνοι οι οποίοι στο τέλος θα κερδίσουν είναι όσων οι φορείς θα έχουν να συνεισφέρουν στην πρόοδο των πιο πάνω. Αυτό που μπορεί να είναι καινοτόμο σε εθνικό επίπεδο δε σημαίνει ότι είναι καινοτόμο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.  

Γι αυτό το λόγο είναι που θεωρώ ότι η τελική απόφαση της Βουλής να επιτρέψει την απρόσκοπτη ίδρυση της ιατρικής σχολής στο Παν/μιο Κύπρου ότι ήταν ένα σωστό βήμα για «πολιτική της Κύπρου ευθυγράμμισή» με τις ερευνητικές προτεραιότητες της Ε.Ε.. Γιατί σε περίοδο οικονομικής κρίσης δε μπορείς να σταματήσεις βίαια το καθετί αναπτυξιακό. Μια προοδευτική προσέγγιση θα στόχευε στο να κλείσει άμεσα όλες τις μαύρες τρύπες και οι νέες επενδύσεις να γίνονται με  φειδώ και πρόγραμμα στην ορθολογική βάση του τι θα αποφέρει το κάθε ευρώ. Το βέβαιο πάντως, είναι πως οι σχολές θετικών και εφαρμοσμένων όπως και η πολυτεχνική του Πανεπιστημίου Κύπρου έχουν έσοδα της τάξης των 8-10 εκ ευρώ ετησίως από ανταγωνιστικά προγράμματα. Γι αυτό ας προσπαθήσουμε να λειτουργήσουμε στο δύσκολο ναι μεν σήμερα, αλλά, με ορίζοντα το 2020.

Στρατηγική για άντληση πόρων από Ε.Ε.

Η εξαιρετικά δύσκολη οικονομική κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει τα δημόσια οικονομικά απαιτούν αποφασιστικότητα και άμεσες μεταρρυθμίσεις οι οποίες θα κινούνται σε δύο άξονες. Από τη μια στον άξονα εξορθολογισμού των δαπανών και μείωσης της σπατάλης και παράλληλα, στον άξονα αύξησης των εσόδων από εξωτερικές πηγές.
Αποτελεί βασική μου πεποίθηση ότι η εξασφάλιση χρηματοδοτήσεων από τα ευρωπαϊκά συγχρηματοδοτούμενα σχέδια μπορεί να καταστεί μια σημαντική πηγή εσόδων για να υλοποιηθούν νέα έργα, να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας και να εισρεύσει χρήμα στα δημόσια ταμεία.
Για να μπορέσουμε όμως ως κράτος να επιτύχουμε τη μέγιστη δυνατή απορρόφηση πόρων -ιδιαίτερα από τα ανταγωνιστικά προγράμματα της Ε.Ε.- απαιτείται σχέδιο, προγραμματισμός  και κίνητρα. Ως πρώτο βήμα θα πρότεινα την άμεση σύσταση μιας μικρής και ευέλικτης ομάδας λειτουργών η οποία θα ενημερώνεται έγκαιρα για υφιστάμενες και μελλοντικές προσκλήσεις από επαγγελματικά δίκτυα ενημέρωσης όπως για παράδειγμα το Ευρωπαϊκό Γραφείο Κύπρου. Οι μακρόσυρτες επιστολές ενημέρωσης από τα εθνικά σημεία επαφής που φτάνουν στους επικεφαλείς κάθε δημόσιου φορέα μερικές εβδομάδες πριν την καταληκτική ημερομηνία δεν αποτελούν ικανοποιητικό μέσο ενημέρωσης. Η ενημέρωση πρέπει να φτάνει καθημερινά και άμεσα σε μορφή που να επιτρέπει σε ένα πεπειραμένο άτομο μέσα σε 5 λεπτά να κατανοήσει για την κάθε πρόσκληση ποιους αφορά και τι δράσεις χρηματοδοτεί. Η κάθε πρόσκληση θα πρέπει να εντάσσεται σε μια γενική θεματική κατηγορία με δύο-τρεις λέξεις κλειδιά για καλύτερο κατατοπισμό.  Για παράδειγμα, πρόσκληση στην κατηγορία «δικαιοσύνη», λέξεις κλειδιά: «ποινική δικαιοσύνη», «προστασία θυμάτων». Καταληκτική ημερομηνία: 30 Μάιου, 80% χρηματοδότηση από Ε.Ε..
Άμεσα πρέπει να ενημερώνονται οι ενδιαφερόμενοι με προτεραιότητα στα υπουργεία και τους οργανισμούς του ευρύτερου δημόσιου τομέα ούτως ώστε να έχουν τον χρόνο να προετοιμαστούν και να ενεργήσουν ως επικεφαλείς εταίροι. Δήμοι, πανεπιστήμια, εμπορικά επιμελητήρια, σύνδεσμοι επιχειρήσεων και Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις θα μπορούν επίσης να εμπλέκονται ενεργά ως επίσημοι συνεργάτες αναπτύσσοντας έτσι παράλληλα μια αλυσίδα μεταφοράς της γνώσης μέσω της συνεργασίας.
Εάν μπορέσουμε να επιτύχουμε τα πιο πάνω σημαίνει ότι είναι εφικτό μέχρι τα μέσα του έτους να κατατεθούν από πλευράς κυπριακών οργανισμών γύρω στις 20-25 νέες προτάσεις. Ο συνολικός προϋπολογισμός της Ε.Ε. του 2013 για τη βιώσιμη ανάπτυξη ανέρχεται στα 70 δισεκατομμύρια ευρώ και σ’ αυτά περιλαμβάνονται το 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο, το πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης, το πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, τα διαρθρωτικά ταμεία και το ταμείο συνοχής. Εάν θέσουμε ως στόχο από το 48% (που είναι σήμερα περίπου και ο μέσος ευρωπαϊκός όρος) να αυξήσουμε την απορρόφηση για το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς της Κύπρου στο 55% θα είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Αν προσθέσουμε και πόρους που μπορούμε να εξασφαλίσουμε από μια συγκροτημένη στρατηγική απορρόφησης από τα ανταγωνιστικά προγράμματα -έστω και μισού δισεκατομμυρίου ευρώ για το 2013- το σύνολο εισροών θα είναι σημαντικό στήριγμα για την κυπριακή οικονομία.
Λεφτά στην Κύπρο ίσως να μην υπάρχουν, αλλά λεφτά στον προϋπολογισμό της Ε.Ε. υπάρχουν. Ακόμη και αν δεν μπορέσουμε από την αρχή να πετύχουμε απόλυτα τους στόχους σε οικονομικό επίπεδο, εν τούτοις, το γεγονός ότι θα δημιουργηθεί δίχως καμιά επιπλέον δαπάνη ένα δίκτυο εκπαιδευμένων λειτουργών σε κάθε υπουργείο και κρατική υπηρεσία που θα έχει την τεχνική κατάρτιση να ετοιμάζει προτάσεις είναι εξαιρετικά σημαντική επένδυση για το ίδιο το κράτος η οποία σίγουρα θα αποδώσει. Αλλά για να μεταφερθούμε από την ιδέα στην πράξη απαιτείται αποφασιστικότητα στην λήψη της απόφασης και στην ταχύτατη υλοποίησή της.
 

Γυρίζουμε σελίδα στην εξωτερική πολιτική

Όλη η Κύπρος παρακολούθησε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας σε ένα ακόμη παραλήρημα κατά των πάντων έξω από το Συμβούλιο Υπουργών της Ε.Ε. του οποίου και προεδρεύει. Τον είδαμε να προσβάλλει κυβερνήσεις και ομολόγους του, να κλαψουρίζει για υπόγειους εχθρούς και συνομωσίες και να καταλήγει να κομπάζει αλαζονικά ότι έκανε την καλύτερη Προεδρεία από όλες τις προηγούμενες! Το δυστύχημα είναι ότι μαζί με εμάς τον είδε και ολόκληρη η Ευρώπη.
 
Ο Πρόεδρός μίλησε με κακία, αγένεια και δίχως ίχνος διπλωματίας σε μια παντελώς λανθασμένη χρονική στιγμή. Πάνω στο κλείσιμο της Κυπριακής Προεδρίας, πάνω που η Κύπρος  ετοιμαζόταν να πανηγυρίσει μια επιτυχία από τις ελάχιστες που έζησε τα τελευταία πέντε χρόνια. Εκεί που είχε εμπεδωθεί ότι η Κυπριακή Προεδρία έκανε καλή δουλειά, οι δηλώσεις του άφησαν την πιο πικρή γεύση. Ο Πρόεδρος επέλεξε να βγάλει τα απωθημένα του αντί, να περιοριστεί απλά στο να ευχαριστήσει ένθερμα τους εκατοντάδες σε Κύπρο και Βρυξέλλες που πίστεψαν και εργάστηκαν με επαγγελματισμό και σοβαρότητα για τη συλλογική επιτυχία.
 
Την ημέρα που όλη η Ευρωπαϊκή νομενκλατούρα από τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας μέχρι τον Υπουργό Οικονομικών της Γερμανίας μιλούσαν με τα πλέον εγκωμιαστικά λόγια για την επιτυχή κατάληξη στον ενιαίο εποπτικό μηχανισμό για τις τράπεζες. Τη στιγμή που λαμβάναμε ακόμη συγχαρητήρια για την κατ’ αρχήν συμφωνία της προηγούμενης μέρα για το νέο πρόγραμμα Έρευνας και Ανάπτυξης, «Ορίζοντας 2020» καθώς και για την τελική κατάληξη σε ενιαίο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στην Ευρώπη.
 
Όμως, η θητεία του Δ. Χριστόφια βρίσκεται στην εκπνοή της και η όποια κριτική σήμερα έχει ελάχιστη σημασία. Δεν έχει απομείνει πλέον ουσιαστικός χρόνος για βελτίωση.
 
Η εξωτερική του πολιτική του μπορεί να αποτελεί απλά σκέτο παράδειγμα προς αποφυγή από τους μελλοντικούς Προέδρους. Ένα μνημείο αλλοπρόσαλλης στρατηγικής και προχειρότητας. Πέρα από την εικόνα, η οποία ήταν τραγική από την αρχή της θητείας του, πέρα από την αδυναμία του να κατανοήσει το savoir vivre της διεθνούς διπλωματίας και του δυτικού πολιτικού κόσμου, δυστυχώς έπραξε και σοβαρά λάθη τα οποία θα μας κατατρέχουν και στο μέλλον.
 
Ο Δ. Χριστόφιας εφάρμοσε μια εξωτερική πολιτική δίχως συμμάχους, δίχως στερεές βάσεις και δίχως συνομιλητές. Μια εξωτερική πολιτική που στηριζόταν σε πείσμα και επιπολαιότητα και που διακατεχόταν από ιδεοληψίες και απλοϊκή σκέψη. Η  οποία είχε τραγικές καταλήξεις και συνέπειες με το Μαρί να παραμένει στη συνείδηση του καθενός ως το θλιβερό αποκορύφωμα της ιδεοληψίας που τον κατάτρεχε.
 
Φυσικά, η Κύπρος δεν είναι ούτε και μπορεί να παριστάνει την υπερδύναμη. Όμως, στην εξωτερική πολιτική και ειδικά με τον τρόπο που αυτή διεξάγεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο υπάρχει χώρος για ουσιαστική επιρροή και για ανάληψη πρωτοβουλιών. Οι πολιτικοί αρχηγοί οι οποίοι έχουν την ιδιότητα να συμμετέχουν και να συνδιαλέγονται με ομολόγους τους χαράζοντας κοινή γραμμή μέσα από πολιτικές ομάδες όπως το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και οι Ευρωπαίοι Σοσιαλιστές μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τις ευρωπαϊκές αποφάσεις.
 
Η ανταλλαγή απόψεων, η θεσμοθέτηση κοινών ψηφισμάτων, η εργασία στις επιτροπές και άτυπες ομάδες των ισχυρών πολιτικών ομάδων δεν είναι στοιχείο που πρέπει να υποτιμηθεί. Δυστυχώς η Κύπρος ατύχησε να έχει σε μια εξαιρετικά δύσκολη και κρίσιμη χρονική στιγμή για τον τόπο ένα ηγέτη ο οποίος δεν είχε καμιά εμπειρία και καμιά επαφή με την ευρωπαϊκή κουλτούρα και πρακτική. Δεν είχε καμιά επαφή με ηγέτες άλλων χωρών οι οποίοι να διαδραματίζουν καίριο ρόλο στις ευρωπαϊκές πολιτικές. Γι αυτό και βρέθηκε απομονωμένος, έξω από το παιχνίδι και ο ίδιος κατέληξε μέχρι και σήμερα να κουβαλά πικρίες και σύνδρομα καταδίωξης.
Καιρός όμως να γυρίσουμε σελίδα! Η εξωτερική πολιτική μιας χώρας, οι διασυνδέσεις του ηγέτη που την εκπροσωπεί αλλά και τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά παίζουν καθοριστικό ρόλο στη δυνατότητά της να γνωρίζει από πριν τι συμβαίνει, τι θέσεις έχει ο καθένας, ποια συμφέροντά διακυβεύονται και σε ποια θέματα υπάρχουν συγκλίσεις. 
Η πλέον βασική δεξιότητα στην διπλωματία είναι να γνωρίζεις ξεκάθαρα ποιος είναι ο στόχος σου και να πετυχαίνεις με τη στάση, τον πολιτικό σου λόγο, με όσα λες και με όσα δε λες να πείθεις τους άλλους ότι έχουν συμφέρον να συμπαραταχθούν μαζί σου. Ο Χριστόφιας έχει δίκαιο όταν λέει ότι στην Ευρώπη δεν υπάρχουν άγγελοι. Όμως στην Ευρώπη ακόμη και αν ο καθένας υπερασπίζει δικά του εθνικά συμφέροντα, ο μόνος τρόπος για να το πράξει με επιτυχία είναι να πείσει ότι παλεύει για το συλλογικό καλό.
 
 
 
Scroll to top